การตรวจอัลตร้าซาวด์ตรวจเช็กความผิดปกติของมดลูกและรังไข่ผ่านทางช่องคลอด ด้วยเครื่องอัลตร้าซาวด์แบบตรวจผ่านทางช่องคลอดที่ใช้ตรวจเฉพาะทางสูตินรีเวช โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ไม่ใช้รังสี จึงปลอดภัยสำหรับคนไข้ ใช้เวลาตรวจไม่นาน หลังตรวจเสร็จสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ

โรคที่พบบ่อยในผู้หญิง บางครั้งการตรวจภายในปกติอาจไม่เพียงพอ ซึ่งอาจพบความผิดปกติเป็นเพียงก้อนเนื้อธรรมดาหรือเซลล์มะเร็งก็ได้ การตรวจอัลตร้าซาวด์มดลูกและรังไข่ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพความแม่นยำในการวินิจฉัยและช่วยให้แพทย์ตรวจพบโรคร้ายและรักษาได้อย่างทันท่วงที โรคที่พบบ่อยในผู้หญิง เช่น

เนื้องอกมดลูก (Myoma Uteri)

เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเซลล์กล้ามเนื้อของมดลูกที่ผิดปกติ อาจเกิดในเนื้อมดลูก ในโพรงมดลูก หรือโตเป็นก้อนนูนออกมาจากตัวมดลูก และผู้ป่วยอาจคลำพบได้ พบได้บ่อยในผู้หญิงที่เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ช่วงอายุ 30 ปีขึ้นไป และพบน้อยลงในผู้หญิงที่เข้าสู่วัยทองจากฮอร์โมนที่หมดลง

อาการ

• เลือดออกจากช่องคลอดผิดปกติ มักพบประจำเดือนมามากผิดปกติ หรือยาวนานผิดปกติ
• ปวดท้องน้อย ปวดท้องน้อยระหว่างมีประจำเดือน หรือไม่สัมพันธ์กับประจำเดือน
• ปัสสาวะบ่อย ถ่ายลำบาก เกิดจากก้อนเนื้องอกที่มีขนาดใหญ่กดเบียดกระเพาะปัสสาวะและลำไส้ตรง ทำให้ปัสสาวะบ่อย ถ่ายลำบาก
• มีบุตรยาก เนื่องจากก้อนเนื้องอกเจริญเข้าไปกดเบียดโพรงมดลูกทำให้ขัดขวางการฝังตัวของตัวอ่อน

เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis)

เกิดจากการที่เยี่อบุโพรงมดลูกไปเจริญเติบโตในตำแหน่งนอกโพรงมดลูกกลายเป็น ช็อกโกแลตซีสต์ (Chocolate cyst or Endometriosis cyst) หรือ เกิดขึ้นภายในกล้ามเนื้อมดลูก (Adenomyosis) เป็นต้น ทำให้เกิดการอักเสบขึ้นในบริเวณนั้น และมีผลทำให้เกิดพังผืดตามมา

อาการ

• ไม่มีอาการแสดงใดๆ 
• ปวดประจำเดือนมากและนานกว่าปกติ 
• ช่วงมีประจำเดือนจะปวดเบ่งเวลาถ่ายอุจจาระมากกว่าปกติ
• ปวดท้องในระหว่างหรือหลังจากมีเพศสัมพันธ์
• มีบุตรยาก เนื่องจากโรคนี้ทำให้เกิดพังผืดในอุ้งเชิงกราน ทำให้อุ้งเชิงกรานมีสภาพไม่เหมาะสมต่อการปฏิสนธิของไข่และเชื้ออสุจิ จึงทำให้เกิดภาวะมีบุตรยากขึ้น

โรคถุงน้ำรังไข่ หรือ ซีสต์ที่รังไข่ (Ovarian Cyst)

โรคถุงน้ำรังไข่ เกิดจากการแบ่งตัวของเซลล์ที่ผิดปกติที่รังไข่ เกิดจากการแบ่งตัวของเซลล์ที่ผิดปกติที่รังไข่และพัฒนาขึ้นจนกลายเป็นถุงน้ำ พบมากในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ช่วงอายุ 18 – 45 ปี  

อาการ

• ไม่มีอาการแสดงใดๆ 
• ปวดท้องน้อย
• หน้าท้องโตขึ้นผิดปกติ คลำเจอก้อนที่หน้าท้อง ท้องอืด แน่นท้อง
• ปวดปัสสาวะบ่อย ผลจากการที่ซีสต์โตไปกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ
• มีปัญหาเรื่องประจำเดือนมาไม่ปกติ มากะปริดกะปรอย หรือประจำเดือนมามาก ปวดประจำเดือนรุนแรงขึ้น ปวดท้องน้อยตลอดเวลาแม้ไม่มีประจำเดือน
• รู้สึกเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด