มะเร็งตับ: สาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และการตรวจคัดกรอง
ภาพรวมของมะเร็งตับ
มะเร็งตับ (Hepatocellular carcinoma หรือ Primary liver cancer) เป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยและเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตทั่วโลก
- ตามรายงานของ องค์การอนามัยโลก ปี 2565 → มะเร็งตับพบได้บ่อยเป็น อันดับ 6 ของมะเร็งทั้งหมดทั่วโลก และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 3 ของโรคมะเร็งทั่วโลก
- ข้อมูลจากรายงานล่าสุดในปีพ.ศ. 2565 ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข พบว่า
- ผู้ชายไทย: มะเร็งตับพบบ่อย อันดับ 2 (18%) รองจากมะเร็งลำไส้ใหญ่
- ผู้หญิงไทย: มะเร็งตับพบบ่อย อันดับ 6 (5%)
จากข้อมูลดังกล่าวข้างต้นซึ่งแสดงให้เห็นถึงอุบัติการณ์และอัตราการเสียชีวิตที่สูงของมะเร็งชนิดนี้ การคัดกรองโรคมะเร็งตับจึงมีความจำเป็นอย่างมากในการลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคนี้
สารบัญบทความ คลิกเลือกหัวข้อที่ท่านสนใจ
ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งตับ
1. โรคตับเรื้อรังและตับแข็ง
ปัจจัยเสี่ยงการเกิดมะเร็งตับที่สำคัญ คือ โรคตับเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นจาก:
- ไวรัสตับอักเสบบี (HBV)
- ไวรัสตับอักเสบซี (HCV)
- ไขมันพอกตับ (MASLD)
- ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์
- โรคตับและทางเดินน้ำดีจากภูมิคุ้มกันผิดปกติ (AIH, PBC, PSC, IgG4-SC)
- โรคตับจากพันธุกรรม เช่น Wilson’s disease, Hemochromatosis, Genetic cholestatic disease
โรคเหล่านี้ทำให้เกิดการอับเสบเรื้อรังของตับ เกิดพังผืดในตับ และอาจนำไปสู่ตับแข็งในที่สุด ซึ่งการอักเสบเรื้อรังและพังผืดในตับเป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็งตับ
2. ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ
- การสูบบุหรี่ 🚬
- ภาวะอ้วน ⚖️
- การได้รับสารอะฟลาท็อกซิน (Aflatoxin)
ความสำคัญของการตรวจพบมะเร็งตับระยะแรก
- โรคมะเร็งตับนั้นหากได้รับการวินิจฉัยในระยะเริ่มต้น → จะมีผลการรักษาที่ดี สามารถหายขาดได้
- อัตราการรอดชีวิต 5 ปี สูงถึง 70%
- หากตรวจพบในระยะลุกลาม → อัตราการรอดชีวิตน้อยกว่า 2 ปี
ดังนั้นการตรวจเพื่อคัดกรองมะเร็งตับระยะเริ่มต้นในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงจึงมีความสำคัญอย่างมาก เพื่อผลการรักษาที่ดี ส่งผลถึงชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วย
วิธีการตรวจคัดกรองมะเร็งตับ
การตรวจคัดกรองมะเร็งตับนั้น แนวทางปฏิบัติทั่วไปแนะนำให้ทำในผู้ป่วยโรคตับเรื้อรังที่มีความเสี่ยงมะเร็งสูงได้แก่:
- ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีเพศชายอายุมากกว่า 40 ปี
- ผู้ป่วยไวรัสตับอับเสบบีเพศหญิงอายุมากกว่า 50 ปี
- ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีที่มีประวัติมะเร็งตับในครอบครัว
- และผู้ป่วยที่มีตับแข็งแล้วไม่ว่าจะเกิดจากสาเหตุใด
โดยวิธีคัดกรองจะใช้อัลตราซาวน์ตับ(Ultrasound)ร่วมกับการเจาะเลือดดูค่ามะเร็งตับ(AFP: alpha-fetoprotein) ทุก 6 เดือน
อย่างไรก็ตามการตรวจคัดกรองมะเร็งตับด้วยวิธีข้างต้นยังมีข้อจำกัดในการวินิจฉัยมะเร็งตับระยะเริ่มต้นได้เพียง 60% จึงมีความพยายามพัฒนาวิธีการที่จะสามารถเพิ่มความไวในการวินิจฉัยได้มากขึ้น
GAAD Score: เครื่องมือใหม่ที่แม่นยำกว่า
ปัจจุบันจึงได้มีการใช้ GAAD score เพื่อเป็น score ที่บอกความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งตับ
ข้อดีของ GAAD Score
- บอกความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งตับระยะเริ่มต้นได้ไวถึง 72%
- บอกความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งตับในทุกระยะได้ไวถึง 85%
- มีความจำเพาะสูงถึง 90%
โดย score นี้ประกอบด้วยการนำตัวแปร เหล่านี้มาคำนวณ:
- Gender (เพศ)
- Age (อายุ)
- AFP
- DCP (des-gamma-carboxyprothrombin หรือ PIVKA-II)
ค่า GAAD Score • ที่มากกว่า 2.57 เป็นต้นไป มีความเสี่ยงสูงที่อาจจะมีมะเร็งตับ ควรได้รับการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมต่อไป
สาเหตุที่ทำให้ GAAD score สามารถตรวจคัดกรองมะเร็งตับได้ไวมากนั้น คือการนำค่า DCP หรือที่เรียกอีกชื่อว่า PIVKA-II มาร่วมในการประเมิน ซึ่ง DCP เป็นโปรตีนที่สร้างมาจากเซลล์มะเร็งตับเท่านั้น จึงมีความจำเพาะอย่างมากต่อมะเร็งตับ จากการวิจัยพบว่าค่า AFP มีความไวในการวินิจฉัยมะเร็งตับระยะเริ่มต้นอยู่ที่เพียง 42% ค่า DCP มีความไวอยู่ที่ 61% แต่เมื่อใช้ GAAD score จะมีความไวสูงถึง 72%
มะเร็งตับในผู้ป่วยไขมันพอกตับ
ในปัจจุบันพบมะเร็งตับได้บ่อยขึ้น แม้ในผู้ป่วยที่ยังไม่มีตับแข็ง โดยเฉพาะอย่างยิ่
- จากข้อมูลงานวิจัยพบว่า 20% ของผู้ป่วยไขมันพอกตับที่เป็นมะเร็งตับ ไม่พบการเป็นตับแข็งนำมาก่อน
อย่างไรก็ตามแนวทางการคัดกรองมะเร็งตับยังไม่ได้รวมผู้ป่วยกลุ่มไขมันพอกตับเข้าไปเนื่องจากข้อมูลยังไม่เพียงพอ แต่ก็มีแนวโน้มจะคัดกรองมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีพังผืดตับมาก (advanced fibrosis) ฉะนั้นการตรวจคัดกรองด้วย GAAD จึงอาจมีประโยชน์ในผู้ป่วยกลุ่มนี้
ใครบ้างที่ควรตรวจคัดกรองมะเร็งตับ?
- ที่มีไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง
- ผู้ที่มีตับแข็งจากสาเหตุต่างๆ ได้แก่
- ไวรัสตับอักเสบบีหรือซี
- ไขมันพอกตับ
- แอลกอฮอล์
- ออโตอิมมูน(AIH,PBC,PSC,IgG4-SC)
- และโรคตับจากพันธุกรรม (Wilson’s disease, hemochromatosis, genetic cholestatic disease)
- ผู้ที่มีไขมันพอกตับ
- ผู้ที่ดื่มสุราเป็นประจำ
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งตับ
บริการที่โรงพยาบาลบีเอ็นเอช
โรงพยาบาลบีเอ็นเอชมีบริการครบวงจรในการดูแลผู้เสี่ยงติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี รวมไปถึงการตรวจเช็คสุขภาพตับอย่างละเอียดตั้งแต่
- ตรวจสุขภาพตับแบบองค์รวม
- ตรวจเลือดคัดกรองไวรัสตับอักเสบ
- ตรวจคัดกรองมะเร็งตับ
- ตรวจ Fibroscan เพื่อประเมินสภาพตับอย่างแม่นยำ
- บริการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอและบี
แพ็กเกจตรวจสุขภาพตับและคัดกรองมะเร็งตับ
“เพราะตับเป็นด่านสำคัญของร่างกาย”
- ดูแลตั้งแต่วันนี้ด้วยโปรแกรมตรวจสุขภาพตับอย่างรอบด้าน
- ตรวจครอบคลุม พร้อมคำแนะนำจากแพทย์เฉพาะทาง
- ด้วยโปรแกรมตรวจสุขภาพตับ อัลตราซาวนด์ตับ และตรวจค่าการทำงานของตับ
ราคาพิเศษ 4,000 บาท (ปกติ 4,890 บาท)
ครอบคลุมค่าใช้จ่ายดังนี้:
- การตรวจสารบ่งชี้มะเร็งตับ GAAD score (AFP และ PIVKA-II) โดยวิธี ECLIA
- ค่าบริการโรงพยาบาล – Hospital service charges
- ตรวจวิเคราะห์ผลโดยแพทย์ระบบทางเดินอาหาร – Physical Examination by a Gastroenterologist
- กรุณางดน้ำงดอาหารก่อนเข้ารับบริการ 4 ชั่วโมง
- กรุณาทำนัดล่วงหน้าก่อนเข้ารับบริการ
- รับสิทธิ์แลกซื้อวัคซีนราคาพิเศษ เมื่อซื้อแพ็กเกจตรวจสุขภาพตับ ภายในวันที่ 31 ตุลาคม 2568 และเข้ารับบริการภายใน 30 พฤศจิกายน 2568
- ราคานี้รวมค่าแพทย์และค่าบริการโรงพยาบาลแล้ว (ในกรณีที่มีการตรวจรักษาเพิ่มเติมจะไม่รวมค่าแพทย์ในคำปรึกษา ค่ายา ค่าตรวจวินิจฉัย และค่ารักษาพยาบาล)
- รับบริการที่ แผนก Digestive Care Centre ชั้น 3 Zone B โรงพยาบาลบีเอ็นเอช
- สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทร. 02-022-0753, 02-022-0700 ต่อ 2753,3330
ช่องทางการซื้อแพ็กเกจ
ติดต่อสอบถามเจ้าหน้าที่ได้ที่ LINE
พญ. ณัชชา ชีวะเสรีชล
ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร
สาขาเฉพาะทาง
อายุรศาสตร์, อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร
ภาษา
ไทย, อังกฤษ
– Gastrointestinal disease
– Liver disease
– Viral hepatitis
– Metabolic dysfunction associated steatotic liver disease (MASLD)
– Autoimmune liver disease (AIH, PBC, PSC, IgG4)
– Genetic cholestatic disease
– Fontan associated liver disease
– 2018 Outcome and Predictors of Transarterial Chemoembolization in Decompensate Cirrhotic Hepatocellular Carcinoma Patients (Gastroenterology and Hepatology: Open Access, DOI: 10.15406/ghoa.2018.09.00336)
– 2020 Validation of Models using Basic Parameters to Differentiate Intestinal Tuberculosis from Crohn’s disease: A Multicenter Study from Asia (PLOS ONE, DOI: 10.1371/journal.pone.0242879)
– 2021 Validation of the “Six-and-Twelve” Prognostic Score in Transarterial Chemoembolization-Treated Hepatocellular Carcinoma Patients (Clinical and Translational Gastroenterology,
DOI: 10.14309/ctg.0000000000000310)
– 2022 Optical diagnosis by near-focus versus normal-focus narrow band imaging colonoscopy in colorectal polyps based on combined NICE and WASP classification: a randomized controlled trial (Clinical Endoscopy, DOI: 10.5946/ce.2022.048)
– 2016 Research poster presentation at Royal College of Physicians of Thailand (RCPT) conference: Clinical Features and Outcomes of Patients with Drug-Induced Autoimmune Hepatitis in King Chulalongkorn Memorial Hospital ,Thailand
– 2019 Complimentary award of oral research presentation at Thai Association for the Study of the Liver (THASL) conference: Outcome and Predictors of Transarterial Chemoembolization in Decompensate Cirrhotic Hepatocellular Carcinoma Patients
– 2020 Research poster presentation at Digestive Disease Week (DDW) conference: Near-focus versus Normal-focus Narrow Band Imaging Colonoscopy in Diagnosis of Colorectal Polyps based on Combined NICE and WASP Classification: a Randomized Controlled Trial
– 2025 Oral poster presentation at European Association for the Study of the Liver (EASL) conference: Clinical characteristics of a large cohort of primary sclerosing cholangitis patients undergoing liver transplant and biochemical predictors of recurrence. DOI:10.3252/pso.eu.EASL2025.2025
– สาขาอายุรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
– อนุสาขาอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
– หลักสูตรฝึกอบรมเฉพาะทางด้านโรคตับขั้นสูง มหาวิทยาลัยโทรอนโท ประเทศแคนาดา
– หลักสูตรฝึกอบรมเฉพาะทางด้านโรคตับและทางเดินน้ำดีอักเสบจาก AUTOIMMUNE มหาวิทยาลัยโทรอนโท ประเทศแคนาดา
– 2010 Doctor of Medicine, Chulalongkorn University
– 2023 Advanced Clinical Hepatology Fellowship University of Toronto, Canada
– 2024 Autoimmune Liver Disease Fellowship University of Toronto, Canada
– 2016 Thai Board of Internal Medicine, Chulalongkorn University
– 2020 Thai Subboard of Gastroenterology, Prince of Songkla University
ตารางออกตรวจแพทย์
| วัน | เวลา | แผนก |
|---|---|---|
| อังคาร | 08:00 – 16:00 | ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร |
| พุธ | 08:00 – 17:00 | ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร |
| พฤหัสบดี | 08:00 – 17:00 | ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร |
| ศุกร์ | 09:00 – 19:00 | ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร |
| เสาร์ | 08:00 – 16:00 | ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร |