✨Translated by AI

หมอสายอาร์ต ดร.พญ. ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์ ฟื้นฟูคุณภาพชีวิตคนไข้ด้วยความรู้ ศิลปะ และอุปสรรคในชีวิต

ฟื้นฟูคุณภาพชีวิตคนไข้ด้วยความรู้

– ดร.พญ. ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์ –

ปลายทางของการรักษาโรคคือการทำให้คนไข้กลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ หรือใกล้เคียงปกติมากที่สุด ซึ่งขั้นตอนของการฟื้นฟูนี้อาจใช้เวลายาวนานยิ่งกว่าการรักษา และ หมอแอน ดร.พญ. ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์ แพทย์ประจำแผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด โรงพยาบาล BNH คือคนที่อยู่ตรงนั้น คอยให้กำลังใจคนไข้เพื่อพาผ่านช่วงเวลานี้ไปได้ด้วยความเข้าใจโรค ความเป็นกันเอง คอนเทนต์ออนไลน์ และเรื่องราวบันดาลใจจากอุปสรรคในชีวิตที่คุณหมอเองก็เรียนรู้และยอมรับที่จะอยู่กับมันในทุกวัน

คนสายอาร์ต

“หมอเป็นคนชอบอะไรที่เป็นอาร์ตค่ะ เมื่อก่อนอยากเรียนศิลปกรรม ไม่ก็สถาปัตย์”

หมอแอนเล่าความหลังสมัยเรียนที่ไม่ว่ามีงานกิจกรรมอะไรของโรงเรียน เธอจะต้องไปประจำอยู่ฝ่ายศิลป์ ออกแบบคัทเอาต์งานกีฬาสี ป้ายแปรอักษร บอร์ดวันคริสต์มาส

เธอชอบศิลปะมาตั้งแต่เด็ก และไม่เคยมีความคิดจะเรียนหมอ ในสมัยนั้นที่ยังใช้ระบบการคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัยด้วยการเอ็นทรานซ์เลือกคณะที่สนใจ 4 อันดับ ตัวเลือกของหมอแอนก็จะเป็นคณะด้านศิลปะ ออกแบบ ไม่ก็วิศวกรรมศาสตร์ เธอถึงกับลงสอบวิชาความถนัดทางสถาปัตย์และความถนัดทางศิลปกรรมศาสตร์ไปแล้วด้วย

ด้วยความเป็นคนไม่ชอบเรียนวิชาชีววิทยา การเป็นหมอไม่เคยเป็นเป้าหมายในอนาคตของหมอแอน แต่วันหนึ่งเพื่อนเตรียมอุดมก็ชวนไปฝึกงานที่คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล เพราะไม่รู้ว่าคนเป็นหมอเขาทำงานกันยังไง เธอจึงลองไปดูให้รู้ พอฝึกงานครบ 10 สัปดาห์ ก็มีสิทธิสอบโควตาที่โรงพยาบาลศิริราช คุณหมอก็ลองสอบ แล้วก็สอบผ่าน จึงได้เริ่มต้นชีวิตหมอแบบไม่ได้วางแผนมาล่วงหน้า

“แต่กลายเป็นว่า พอมาเรียนหมอ ต้องเรียนเกี่ยวกับร่างกายมนุษย์ อวัยวะต่าง ๆ แล้วมันสนุก มันเป็นอาร์ตอีกแบบนึง ตอนเรียนปีสองนี่รู้สึกสนุกกว่าเพื่อนที่อยากเรียนหมอแต่แรกอีก เพราะว่าเราไม่ได้คาดหวังว่ามันจะเป็นแบบนี้ เวลาทํางานเขียนก็สนุก เลยรู้สึกว่าตัวเองโชคดี

“ถึงจริตเราจะเป็นพวกอาร์ต แต่พอไปเห็นเพื่อนสถาปัตย์ทํางานกัน ก็รู้สึกว่าเขาต้องนอนดึก ต้องทําโปรเจคให้เสร็จ ต้องผ่าฟันอะไรเยอะจัง”

หลังจากได้เรียนรู้งานในสาขาต่าง ๆ จนครบ หลายสาขาในงานแพทย์อาจไม่ใช่สิ่งที่เธออยากอยู่ด้วยไปตลอด แต่ศิลปะและการออกกำลังกายเป็นสิ่งที่เธออยากใช้เวลากับมัน ทำให้หมอแอนมาเลือกเรียนสาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟูที่ได้ทำงานเกี่ยวข้องกับสรีระของคน ได้ดูแลกระดูก กล้ามเนื้อ และการบริหารร่างกาย และเธอก็มาต่อเฉพาะทางด้านนี้ที่โรงพยาบาลศิริราช และต่อสาขาย่อยด้านการฟื้นฟูกระดูกสันหลังที่มหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ด สหรัฐอเมริกา พอกลับมาทำงานที่ไทยใน พ.ศ.2558 คุณหมอก็อยู่กับโรงพยาบาล BNH มาตลอด

“ตอนนี้หมอก็ยังเป็นจริตเดิมนะ เราได้คุย ได้ดูแล ได้ให้ความรู้กับคนไข้ แล้วรู้สึกดี แล้วก็มาทําอะไรจุกจิกเกี่ยวกับศิลปะของเราเอง มันก็มีความสุข”

รักษาและฟื้นฟู

“เคสไหนที่ยากแต่พอรักษาได้ คนไข้ไม่อยากผ่าตัด แล้วเราสามารถรักษาให้เขาหายได้สำเร็จโดยไม่ต้องผ่า เราก็จะภูมิใจมาก”

เวชศาสตร์ฟื้นฟูคือการฟื้นฟูร่างกายที่บกพร่องให้กลับมาใช้งานได้ เป็นหนึ่งในส่วนสำคัญของการรักษาองค์รวม Complete Care ที่โรงพยาบาล BNH พยายามส่งเสริม ผู้ป่วยที่ต้องนอนรักษาตัวด้วยโรคอะไรก็ตามเป็นเวลานานอาจมีปัญหาเรื่องการเคลื่อนไหว ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเนื่องจากกระดูกหรือกล้ามเนื้อมีปัญหาก็ยังต้องมาให้แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูดูแลเพื่อทำให้ร่างกายกลับไปเคลื่อนไหวได้ใกล้เคียงปกติที่สุด หรือแม้กระทั่งอาการปวดเมื่อยยอดฮิตของคนวัยทำงาน

“คนเดี๋ยวนี้ทํางานหน้าคอมหรืออยู่กับมือถือเยอะ คลํากล้ามเนื้อดูก็มักตึงกันทุกคน แต่แค่ว่ายังไม่ถึงขั้นปวด ส่วนมากคนไข้ก็จะไปหาวิธีแก้ด้วยตัวเองก่อน เช่น ร้านนวด เข้ายิม แต่จนถึงจุดนึงแล้วปวดไม่หาย ส่วนใหญ่ก็จะมาถึงมือพวกหมอ บางคนคิดว่าตัวเองเป็นแค่ออฟฟิศซินโดรม แต่ที่จริงเป็นอย่างอื่น ที่หมอเคยเจอก็มีทั้งข้อต่อมันสบกันจนเจ็บ กระดูกทับเส้นประสาท หรือหมอนรองกระดูกคออักเสบ”

หากมีอาการแค่ปวดเมื่อยที่พบได้บ่อยและฟังดูธรรมดาจนผู้ป่วยมีมุมมองว่าไม่น่าจะหนักขนาดต้องเข้ารับการผ่าตัด เขาก็จะยิ่งกังวลและต่อต้าน ดังนั้นความท้าทายอีกอย่างของหมอแอนคือการรักษาคนไข้ให้หายโดยไม่ต้องไปถึงการผ่าตัด ซึ่งศาสตร์ของเวชศาสตร์ฟื้นฟูก็รักษาได้ด้วยเทคนิคหลากหลาย ทั้งการฝังเข็ม ฉีดยา เลเซอร์ ช็อคเวฟ กายภาพบำบัด หรือ การออกกำลังกาย แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับลักษณะอาการด้วยเช่นกัน

“มีคนไข้ใช้ข้อมือเยอะจนมีอาการชา ตรวจพบว่าข้อมือมีพังผืดทับเส้นประสาทในระดับปานกลางถึงค่อนข้างมาก เขาไม่อยากผ่าตัด หมอก็จัดโปรแกรมกายภาพและรักษาด้วยการฉีดยาให้เส้นประสาทโล่งขึ้นให้ไม่ไปกดทับ คนไข้ต้องมารักษาต่อเนื่อง พอทําไปเรื่อย ๆ คนไข้ก็ชาลดลงแล้วกลับมาทํากิจวัตรประจำวันได้ เขาก็ดีใจที่ไม่ต้องผ่าตัด”

“งานของพวกเรา คือ การเพิ่มคุณภาพชีวิตให้คนไข้ ไม่ว่าจะปวด หรือ กล้ามเนื้อไม่มีแรง ยังช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ยัง นั่ง ยืน เดิน กลืน พูดไม่ได้ เรามีหน้าที่ทำให้พวกเค้ากลับมาใช้ชีวิตได้อีกครั้ง”

แต่การฟื้นฟูร่างกายก็เป็นเพียงการรักษาและเยียวยาที่ปลายทางจริง ๆ การดูแลแบบองค์รวมที่แพทย์มอบให้จึงต้องได้รับความร่วมมือจากผู้ป่วยให้ยอมดูแลตัวเองที่ต้นเหตุของปัญหาเพื่อไม่ให้อาการที่รักษาจนดีขึ้นแล้วกลับมาหนักอีกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นการหมั่นเปลี่ยนอิริยาบถเพื่อลดการหดเกร็งตึงของกล้ามเนื้อจากการอยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน การออกกำลังกายอยู่เสมอในท่าทางที่แพทย์แนะนำว่าจะไม่เกิดอันตราย หลีกเลี่ยงท่าทางที่ไม่เหมาะสม รับประทานอาหารที่สร้างเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เป็นต้น

เพื่อให้คนไข้เข้าใจหลักการดูแลตัวเอง คุณหมอจึงรวบรวมความรู้ต่าง ๆ ที่สำคัญ ถ่ายทอดลงในช่องทางของตัวเอง พร้อมกับการเปิดพื้นที่ให้ตัวเองได้ทำงานศิลปะที่รักไปควบคู่กัน

Rehab Your Life

“หมอเป็นคนเรียนเยอะค่ะ ทั้งเรียนหมอ ทําวิจัย ต่อเฉพาะทาง ไปเมืองนอก แล้วยังเรียนใบเซอร์ต่างๆ เลยทำได้หมดทั้งอัลตร้าซาวด์ ฉีดยา ฝังเข็มจีน อุปกรณ์ลดปวดต่างๆ มองย้อนกลับไปก็รู้สึกว่าเราเรียนเยอะไปมั้ยนะ แต่ทุกวันนี้ก็การทํางานก็มีช่วงที่สุขมากกว่าไม่สุข ลักษณะงานมันตรงจริต ได้ดูแลคนไข้ให้มีคุณภาพชีวิตดีขึ้น และมีความรู้ในการดูแลตัวเองติดตัวกลับไป ได้ทํางานเขียน เราก็รู้สึกดีนะ”

หากสงสัยว่าหมอแอนทำคอนเทนต์อะไร ให้ไปที่ร้านหนังสือชั้นนำแล้วถามหา ‘ปวดเมื่อยเรื่องเล็ก’ หนังสือพ็อกเก็ตบุ๊คที่มีตัวการ์ตูนลายเส้นน่ารักมาสอนท่าทางจัดการกับความเมื่อยฉบับหมอเวชศาสตร์ฟื้นฟูออกแบบท่าทางเอง เขียนเอง และวาดรูปประกอบเอง

“เริ่มแรกหมอวาดเอง พอวาดเสร็จก็ส่งไปให้คนกราฟิกทำต่อ”

แรกเริ่มเดิมที หมอแอนไม่เคยคิดจะออกหนังสือ แต่คนไข้รายหนึ่งซึ่งทำธุรกิจด้านงานออกแบบมารักษากับเธอจนหายจากปัญหาที่กระดูกคอ ความรู้ในการดูแลตัวเองที่คนไข้ได้ใช้ก็มาจากคำแนะนำของคุณหมอทั้งโดยตรงและผ่านหน้าเพจเฟสบุ๊ค ‘Rehab Your Life ปวดเมื่อยเรื่องเล็ก’ ที่คุณหมอทำคอนเทนต์และภาพประกอบเอง คนไข้เลยอาสาช่วยด้านกราฟิก แต่พอนานไป คอนเทนต์เริ่มเยอะขึ้น จึงนำมารวมเล่มจัดพิมพ์สำหรับผู้ที่ไม่ถนัดอ่านออนไลน์

“หมอไม่ใช่คนฟิตมาก ก็จะใช้เวลาที่รู้สึกว่าหายเหนื่อยจากงานมาทําทีละนิด”

แต่คอนเทนต์ที่ทำทีละนิดของคุณหมอ จนถึงตอนนี้มีทั้งบนเพจเฟสบุ๊ค หนังสือเล่ม เนื้อหาบน Medium ในชื่อ Dr.Pranathip Rinkaewkan สำหรับแนะนำคนไข้แต่ละกลุ่มปัญหาโดยละเอียด และช่อง YouTube รวมวิดีโอสาธิตการบริหารร่างกายที่ส่วนมากคุณหมอเป็นนางแบบเอง ชื่อ DrAnnPlanet

“คนไข้มารักษากับเรา ต้องสอนท่าบริหารกายภาพต่างๆ แล้วเราต้องสอนบ่อย กลัวเขาจะจําไม่ได้ บางท่าก็อยากให้กลับไปทําที่บ้านเอง เราก็เลยทําคลิปท่าบริหารไว้สอนคนไข้ ไปจนถึงอาหาร คนมารักษาแผนกนี้ต้องมีกล้ามเนื้อ หมอก็แนะนำวิธีทานโปรตีนให้พอเหมาะ เรารู้สึกว่าต้องให้ความรู้คนไข้ ไม่ใช่เจอหน้าหมอแล้วจะหายเจ็บ คุณต้องไปปฏิบัติตัวด้วย ต้องมาทํากายภาพสม่ำเสมอ ต้องปรับท่าทางพฤติกรรม ต้องบริหารร่างกายเอง เราให้ความสําคัญกับการให้ความรู้ มันเป็นความสุขเล็ก ๆ ที่ในที่สุดคนไข้เข้าใจวิธีการดูแลตัวเอง และการวาดอะไรกุ๊กกิ๊กกับการออกกําลังกายก็เป็นสิ่งที่เราชอบอยู่แล้ว มันก็รู้สึกเหมือนได้ทําสิ่งที่ชอบด้วยและได้ทําประโยชน์ด้วย”

โตมากับเบาหวาน

หมอประเนตรทิพย์นิยามตัวเองว่าเป็นคนสายบันเทิง เมื่ออยู่กับคนใกล้ชิดก็มักมีเสียงหัวเราะอยู่ตลอด เมื่ออยู่กับคนไข้ หากผ่านช่วงทำความรู้จักไปแล้วก็จะรู้ว่าคุณหมอใจดี ใส่ใจ คุยเก่ง และเป็นกันเองมาก แต่เบื้องหลังรอยยิ้มนี้ หมอแอนคือหนึ่งในคนที่โตมากับความเจ็บป่วยที่รักษาไม่หาย และต้องดูแลตัวเองไปทั้งชีวิต

“หมอไม่ใช่คนที่ร่างกายแข็งแรง พลังเยอะมากนัก หมอมีโรคประจําตัวเป็นเบาหวานประเภทที่ 1 มาตั้งแต่อายุ 16 ปี ร่างกายสร้างอินซูลินเองไม่ได้ ต้องฉีดอินซูลินทุกวันไม่อย่างนั้นเราก็จะเสียชีวิต”

อินซูลิน คือ ฮอร์โมนที่สร้างจากตับอ่อน ทำหน้าที่นำน้ำตาลในเลือดไปยังเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกายเพื่อสร้างพลังงาน ถ้าตับอ่อนผลิตสารอินซูลินได้น้อยหรือไม่ได้เลย น้ำตาลก็จะตกค้างอยู่ที่กระแสเลือดทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคเบาหวานประเภทที่ 1 หมอแอนจึงต้องฉีดอินซูลินทุกวันมาโดยตลอด แต่ไม่เพียงเท่านั้น ผู้ป่วยยังต้องควบคุมอาหาร คํานวณคาร์โบไฮเดรตในแต่ละวันเพื่อฉีดยาให้ได้ปริมาณพอดี ออกกําลังกายเพื่อลดระดับน้ำตาลในเลือด ซึ่งวิถีชีวิตของคนปกติอาจมีบ้างที่ติดภารกิจจนหลงลืมการควบคุมอาหารหรือการออกกำลังกายไป แต่สำหรับคุณหมอ มันเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องทำทุกวัน และหากดูแลตัวเองได้ไม่ดีพอ ผลลัพธ์ก็ต้องแลกด้วยสุขภาพและชีวิต

“ชีวิตมันก็ต้องอยู่กับปัจจุบัน มีอะไรเกิดขึ้นก็ต้องปรับไปตามนั้น เราเรียนรู้มาแล้วก็แชร์ให้คนอื่นได้ ตอนดูแลคนไข้ก็เหมือนกัน ไม่ใช่ว่าคุณเจอปัญหานี้ไปตลอด ก็ต้องแก้ปัญหาตรงหน้าแล้วก็ปรับตัวเหมือนกัน”

ความพยายามในการใช้ชีวิตร่วมกับปัญหาอย่างมีคุณภาพที่สุดของคุณหมอกลายมาเป็นกำลังใจให้คนไข้ที่กำลังฝ่าฟันกับปัญหาตรงหน้าได้สู้ต่อไป และคุณหมอยังเผยแพร่ความรู้และวิธีการดูแลตัวเองที่เกี่ยวกับผู้ป่วยเด็กโรคเบาหวาน รวมถึงอัปเดตวิทยาการใหม่ๆเกี่ยวกับเบาหวานประเภทที่ 1 เป็นวิทยาทานโดยไม่รับค่าจ้างบนวารสารชมรมเพื่อเด็กและวัยรุ่นเบาหวาน (sugar free) เป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี 2547 ขณะที่ยังศึกษาอยู่ในคณะแพทยศาสตร์ศิริราช มาจนถึงปัจจุบัน

“ชีวิตเรา ได้เห็นคนไข้ดีขึ้น เห็นคอนเทนต์ตัวเองมีคนดูเยอะขึ้น คนได้ประโยชน์มากขึ้น เข้าใจการดูแลตนเองขึ้น มีความสุขขึ้น มันก็รู้สึกมีคุณค่าแล้ว”

ความสุขเล็ก ๆ ของคุณหมอ คือแค่ได้สร้างสรรค์สิ่งที่มีประโยชน์ เป็นแรงบันดาลใจด้วยเรื่องราวของตัวเอง และมีความสุขกับงานอดิเรกที่ทำควบคู่กับงานประจำได้ แต่สุดท้ายกลับสร้างการเปลี่ยนแปลงให้ชีวิตคนได้มากมาย

Customer’s Story

Articles & Published Content

ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่
ผ่าน LINE @MBRACE

ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment

ดร. พญ. ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์

PRANATHIP RINKAEWKAN, M.D., Ph.D.

ความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง

เวชศาสตร์ฟื้นฟู

ความสนใจเฉพาะทาง

การระงับความปวด

ออกกำลังกายบำบัดป่วยเรื้อรัง

ประวัติการศึกษา

ปริญญาทางการแพทย์, แพทยศาสตรบัณฑิต (พ.บ.), มหาวิทยาลัยมหิดล, ไทย

ปริญญาเอก, Doctor of Philosophy Programme in Immunology, มหาวิทยาลัยมหิดล, ไทย

การศึกษาหลังปริญญา

PM&R Spine Research Fellow, Stanford University School of Medicine, สหรัฐอเมริกา

วุฒิบัตร

แพทยสภา, เวชศาสตร์ฟื้นฟู, คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

ประกาศนียบัตร

Acupuncture & Moxibustion for Physician Course, Royal Thai Army Medical Department in cooperation with Tianjin University, จีน

Certificate of Musculoskeletal ultrasound examination in rehabilitation practice, National Taiwan University Hospital, ไต้หวัน

Pain Medicine Observership, Stanford University & University of Washington, สหรัฐอเมริกา

Spine & Sports Rehabilitation Observership, Rehab Institute of Chicago, สหรัฐอเมริกา

BACK PAIN, Thai Asscosiation for the Study of Pain, ไทย

BDMS Bylaws, BDMS, ไทย

Code of behavior (TH), BDMS, ไทย

ภาษา

จีน

ไทย

อังกฤษ

เพศ

หญิง

ตารางออกตรวจ

แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟูและกายภาพบำบัด

วัน	เวลา
จันทร์	08:00 - 17:00
อังคาร	08:00 - 13:00
พุธ	08:00 - 16:00
พฤหัสบดี	12:00 - 19:30
ศุกร์	08:00 - 17:00
เสาร์	-
อาทิตย์	-

Premier Spine Rehabilitation Centre

วัน	เวลา
จันทร์	-
อังคาร	08:00 - 17:00
พุธ	-
พฤหัสบดี	-
ศุกร์	-
เสาร์	12:00 - 17:00
อาทิตย์	-

นี่คือตารางออกตรวจปกติของแพทย์ วันเวลาที่ออกตรวจจริงอาจมีการเปลี่ยนแปลง กรุณาตรวจสอบวันเวลาที่ว่างเมื่อทำการนัดหมาย