ยีนกลายพันธุ์ BRCA1 และ BRCA2 คือสาเหตุสำคัญของมะเร็งสตรี
ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งในสตรีมีมากมาย หนึ่งในนั้นคือพันธุกรรม และสิ่งที่ถ่ายทอดทางสายเลือดนี้ไม่ใช่โรคมะเร็ง แต่เป็นยีนกลายพันธุ์ BRCA1 และ BRCA2 ที่เพิ่มความเสี่ยงโรคมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ และมะเร็งชนิดอื่น
Key Takeaways
- BRCA1 และ BRCA2 คือยีนที่อยู่บน DNA ทำให้เซลล์ไปซ่อมแซม DNA ได้ถูกที่ เปรียบเหมือนช่างซ่อมส่วนตัวของ DNA
- การกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 และ BRCA2 เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่
- ถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากทั้งพ่อหรือแม่
- ปัจจัยแวดล้อม เช่น รังสี สารก่อมะเร็ง ทำให้เซลล์แบ่งตัวผิดพลาดจนกลายพันธุ์
- การตรวจประเมินยีนกลายพันธุ์ ทำให้ทราบความเสี่ยงมะเร็งสตรี และวางแผนป้องกันได้
- หากพบยีนกลายพันธุ์ ไม่ได้แปลว่ากำลังเป็นมะเร็ง และหากไม่พบ ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีโอกาสเป็นมะเร็งเลย
รู้จักยีน BRCA1 และ BRCA2 คืออะไร
ร่างกายประกอบไปด้วยเซลล์จำนวนมาก และมี DNA หรือสารพันธุกรรม เป็นเหมือนคู่มือที่ใช้ควบคุมการทำงานของเซลล์ DNA มีโอกาสเสียหายได้ตลอดเวลา จากการแบ่งตัว อายุที่มากขึ้น หรือปัจจัยแวดล้อมต่าง ๆ เมื่อ DNA เสียหาย การทำงานของเซลล์ก็เสียหาย ร่างกายก็มีปัญหาตามมา
BRCA1 และ BRCA2 คือยีนที่อยู่บน DNA ทำให้เซลล์ไปซ่อมแซม DNA ได้ถูกที่ เปรียบเหมือนช่างซ่อมส่วนตัวของ DNA เมื่อระบบซ่อม DNA ทำงานดี โอกาสเกิดความผิดปกติของเซลล์ก็ลดลง จึงลดความเสี่ยงที่จะเปลี่ยนเป็นเซลล์มะเร็ง
ยีน BRCA1 และ BRCA2 มีหน้าที่ต่างกัน แต่ทำงานร่วมกัน
- BRCA1 มีหน้าที่ตรวจจับความเสียหายของ DNA หยุดวงจรการแบ่งเซลล์ชั่วคราว เพื่อไม่ให้เซลล์รีบแบ่งตัวทั้งที่ DNA ยังพัง วางแผนและประสานการซ่อมร่วมกับโปรตีนตัวอื่น
- BRCA2 มีหน้าที่พาโปรตีน RAD51 ไปซ่อม DNA
แต่หาก BRCA1 และ BRCA2 เกิดการกลายพันธุ์จนทำงานผิดปกติ ระบบซ่อมแซม DNA ก็ทำงานได้ลดลง เซลล์มีโอกาสผิดปกติมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงที่จะพัฒนาไปเป็นเซลล์มะเร็ง
ยีนกลายพันธุ์ BRCA1 และ BRCA2
เหตุผลที่ทำให้เกิดการกลายพันธุ์ของยีน BRCA
การกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 และ BRCA2 (BRCA1 mutation/ BRCA2 mutation) เกิดได้จาก 2 สาเหตุ
- การถ่ายทอดทางพันธุกรรม หากบิดาหรือมารดามีการกลายพันธุ์ของยีน BRCA ก็มีโอกาสถ่ายทอดสู่บุตรได้ถึง 50 % ไม่ว่าจะเป็นหญิงหรือชาย และพบอยู่ในเซลล์ทุกเซลล์ของร่างกายตั้งแต่กำเนิดไปจนตลอดชีวิต
- การกลายพันธุ์ที่เกิดขึ้นภายหลัง เกิดขึ้นในช่วงชีวิต จากความผิดพลาดในการแบ่งตัวของเซลล์ หรือปัจจัยแวดล้อมต่าง ๆ เช่น รังสี สารก่อมะเร็ง และไม่สามารถถ่ายทอดสู่บุตรได้ พบเฉพาะเซลล์บางกลุ่ม
ยีนกลายพันธุ์ BRCA1/BRCA2 เพิ่มความเสี่ยงโรคมะเร็งตลอดชีวิต
โรคมะเร็ง | ความเสี่ยงจากยีนกลายพันธุ์ BRCA 1 | ความเสี่ยงจากยีนกลายพันธุ์ BRCA 2 | ความเสี่ยงคนทั่วไป |
มะเร็งเต้านมผู้หญิง | 55 – 80 % | 45 – 70 % | 12 % |
มะเร็งรังไข่ | 39 – 46 % | 10 – 20 % | 2 % |
มะเร็งเต้านมผู้ชาย | 1.2 % | 6.8 % | 0.1 % |
มะเร็งต่อมลูกหมาก | สูงกว่าผู้ชายทั่วไปเล็กน้อย | 20 – 39 % | 11 – 15 % |
มะเร็งตับอ่อน | 1 – 3 % | 2 – 7 % | 1.5 % |
ประเมินความเสี่ยงโรคมะเร็ง ด้วยการตรวจยีน BRCA
การตรวจยีน BRCA สามารถช่วยอะไรได้บ้าง
- ประเมินความเสี่ยงโรคมะเร็งในระยะยาว หากพบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA แพทย์สามารถนำข้อมูลไปประกอบการประเมินความเสี่ยงมะเร็งร่วมกับปัจจัยด้านอื่น ทำให้วางแผนป้องกันล่วงหน้าได้ตรงจุดมากขึ้น
- วางแผนการคัดกรองมะเร็งเชิงรุก ผู้ที่พบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA จะมีความเสี่ยงมะเร็งสูงมากขึ้น จึงควรวางแผนคัดครองมะเร็งตั้งแต่เนิ่น ๆ และตรวจติดตามถี่ขึ้น หรือมีการคัดกรองเชิงลึกมากขึ้นตามคำแนะนำของแพทย์
- ช่วยประเมินความเสี่ยงของสมาชิกในครอบครัว เนื่องจากการกลายพันธุ์ของยีน BRCA นั้นสามารถถ่ายทอดได้ทางพันธุกรรมทั้งหญิงและชาย ผลตรวจของคนหนึ่ง แสดงถึงความเสี่ยงมะเร็งของสมาชิกในครอบครัวเช่นกัน
- ใช้ประกอบการวางแผนรักษาในผู้ป่วยมะเร็งบางราย เช่น การพิจารณาแนวทางการรักษาแบบมุ่งเป้า
ผลตรวจ BRCA เป็นบวก/ลบ แปลว่าอะไร
เมื่อผลตรวจเป็นบวก (Positive)
แสดงว่า พบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA ที่อาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงมะเร็ง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นมะเร็ง
สิ่งที่ควรทำ
- ปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนคัดกรองมะเร็ง ติดตามอย่างต่อเนื่อง และดูแลเชิงรุกเพื่อป้องกัน
- สมาชิกครอบครัวควรพิจารณาตรวจยีนเพิ่มเติมด้วย เพราะการกลายพันธุ์สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้
เมื่อผลตรวจเป็นลบ (Negative)
แสดงว่า ไม่พบการกลายพันธุ์ แต่ถึงไม่มีความเสี่ยงจากการกลายพันธุ์ของยีน BRCA ก็ยังมีความเสี่ยงมะเร็งจากปัจจัยอื่น
สิ่งที่ควรทำ
- ตรวจคัดกรองมะเร็งตามมาตรฐาน และปรับพฤติกรรมเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงด้านอื่น เช่น ลดบุหรี่ แอลกอฮอล์ ควบคุมน้ำหนัก และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
เมื่อผลตรวจเป็น VUS (Variant of Uncertain Significance)
แสดงว่า พบความเปลี่ยนแปลงของยีน BRCA ที่ยังสรุปความหมายไม่ได้ชัดเจน
สิ่งที่ควรทำ
- ให้แพทย์แปลผลตรวจเพิ่มเติม ร่วมกับประวัติส่วนตัวและประวัติครอบครัว
ใครควรตรวจยีน BRCA
หากคุณเข้าเกณฑ์เหล่านี้ แสดงว่ามีโอกาสพบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA
- มีญาติสายตรง เช่น พ่อ แม่ พี่ น้อง ลูก เป็นมะเร็งเต้านม หรือมะเร็งรังไข่
- มีสมาชิกในครอบครัวหลายราย เป็นมะเร็งเต้านม หรือมะเร็งรังไข่
- มีสมาชิกในครอบครัว เป็นมะเร็งตับอ่อน หรือมะเร็งต่อมลูกหมาก
- มีญาติเป็นมะเร็งเต้านมก่อนอายุ 50 ปี
- มีผู้ชายในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม
- มีญาติสายตรงที่เคยตรวจพบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 หรือ BRCA2
- ตัวคุณมีประวัติมะเร็งเต้านมทั้งสองข้าง หรือเป็นมะเร็งหลายชนิด
- ตัวคุณเป็นมะเร็งรังไข่ มะเร็งท่อนำไข่ หรือมะเร็งเยื่อบุช่องท้องปฐมภูมิ
หากเข้าเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องตรวจยีน BRCA ในทันที แต่เป็นสัญญาณว่าควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมในการตรวจ
ความแตกต่างเมื่อตรวจยีน BRCA ที่โรงพยาบาลบีเอ็นเอช
สนใจรับการตรวจยีน BRCA ที่โรงพยาบาลบีเอ็นเอช
หากคุณเข้าเกณฑ์ที่อาจพบยีนกลายพันธุ์ BRCA และสนใจตรวจยีน หรือต้องการรับประเมินความเหมาะสมในการตรวจความเสี่ยงมะเร็งทางพันธุกรรม สามารถนัดหมายแพทย์เฉพาะทางมะเร็งนรีเวช ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลบีเอ็นเอช (BNH Women’s Health Centre) อ่านเพิ่มเติม
|
ราคาปกติ
|
ราคาพิเศษ
|
|---|---|
|
25,000 บาท
|
19,900 บาท
|
ตรวจรหัสพันธุกรรมมะเร็งเชิงลึก 90 ยีน
เป็นการตรวจเพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็งที่อาจเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งลำไส้ มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งตับอ่อน และมะเร็งบางชนิดที่อาจพบร่วมกับประวัติครอบครัว
การตรวจนี้ช่วยให้แพทย์นำข้อมูลทางพันธุกรรมไปประกอบการประเมินความเสี่ยง วางแผนการคัดกรองเชิงป้องกัน และให้คำแนะนำด้านสุขภาพที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลมากขึ้น ทั้งนี้ ผลตรวจทางพันธุกรรมไม่ได้เป็นการวินิจฉัยโรคมะเร็ง และหากไม่พบความผิดปกติของยีน ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีโอกาสเกิดมะเร็งเลย
รายการตรวจ
- ตรวจรหัสพันธุกรรมมะเร็งเชิงลึก 90 ยีน
เงื่อนไขการใช้บริการ
- ทุกแพ็กเกจราคารวมค่าแพทย์ ค่าเวชภัณฑ์ และค่าบริการโรงพยาบาลแล้ว
- ทุกแพ็กเกจไม่รวมค่าใช้จ่ายกรณีมีการรักษาเพิ่มเติมนอกเหนือจากในแพ็กเกจ
- ทุกแพ็กเกจสามารถมอบให้ผู้อื่นใช้สิทธิ์ได้
- กรุณาทำนัดล่วงหน้าก่อนเข้ารับบริการอย่างน้อย 2 วัน ผ่านระบบ BNH Cares ในไลน์ @BNHhospital หรือทำนัดกับเจ้าหน้าที่ทางไลน์ @Mbrace
- รับบริการที่ศูนย์สุขภาพสตรี ชั้น 4 Zone A โรงพยาบาลบีเอ็นเอช ทุกวัน 07.00 – 19.00 น.
- สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลบีเอ็นเอช โทร 02-022-0788, 02-022-0850
การเตรียมตัวก่อนตรวจ
- ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืองดอาหารก่อนเข้ารับการตรวจ
คำถามที่พบบ่อย
Q: ยีน BRCA1 และ BRCA2 คืออะไร
A: ยีน BRCA1 และ BRCA2 คือยีนที่ความสำคัญต่อการซ่อมแซม DNA และช่วยรักษาเสถียรภาพของสารพันธุกรรมในร่างกาย
Q: จะเกิดอะไรขึ้นหากยีน BRCA1 และ BRCA2 มีการกลายพันธุ์
A: หากยีน BRCA เกิดการกลายพันธุ์จนทำงานผิดปกติ ระบบซ่อมแซม DNA ก็ทำงานได้ลดลง เซลล์มีโอกาสผิดปกติมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงที่จะพัฒนาไปเป็นเซลล์มะเร็ง โดยเฉพาะ มะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งต่อมลูกหมาก และมะเร็งตับอ่อน
Q: ตรวจยีน BRCA ทำให้รู้ผลว่าเป็นมะเร็งทันทีหรือไม่
A: ไม่ได้ การตรวจยีน BRCA ไม่ใช่การตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็ง แต่เป็นเพียงการประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรม
Q: ถ้าผลตรวจยีน BRCA เป็นลบ แปลว่าไม่มีโอกาสเป็นมะเร็งใช่ไหม
A: ไม่ใช่ ผลลบ หมายถึงไม่พบการกลายพันธุ์ของยีนที่ตรวจในชุดนั้น แต่ยังมีปัจจัยอื่นที่มีผลต่อความเสี่ยงมะเร็ง เช่น อาหาร พฤติกรรม
Q: ผู้ชายตรวจ BRCA ได้ไหม
A: ได้ค่ะ เพราะผู้ชายก็สามารถมียีน BRCA กลายพันธุ์ได้ และอาจถ่ายทอดยีนดังกล่าวให้บุตรได้เช่นกัน
Q: หากมีญาติเป็นมะเร็ง ควรตรวจยีนกลายพันธุ์หรือไม่
A: ควรประเมินตัวเองจากเกณฑ์อื่นร่วมด้วย เช่น ชนิดมะเร็งของญาติ จำนวนสมาชิกในครอบครัวที่ป่วย ประวัติการพบยีนกลายพันธ์ุ BRCA ในครอบครัว หากเข้าเกณฑ์หลายข้อ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์
บทสรุป ตรวจยีน BRCA เพื่อเข้าใจความเสี่ยง ไม่ใช่เพื่อสร้างความกังวล
- BRCA1 และ BRCA2 เป็นยีนที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมแซม DNA หากเกิดการกลายพันธุ์ อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ และมะเร็งบางชนิด
- การตรวจยีน BRCA ไม่ได้บอกว่าคุณกำลังเป็นมะเร็ง และไม่ได้ใช้ติดตามผลการรักษา แต่เป็นข้อมูลที่ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยง วางแผนคัดกรอง และให้คำแนะนำในการดูแลสุขภาพระยะยาวได้เหมาะสมยิ่งขึ้น
- หากคุณมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง หรือต้องการเข้าใจความเสี่ยงของตัวเองมากขึ้น สามารถปรึกษาแพทย์ได้ที่ BNH Women’s Health Centre เพื่อประเมินความเหมาะสมในการตรวจยีน BRCA ได้
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางมะเร็งนรีเวช
นัดหมายล่วงหน้า
สอบถามผ่าน LINE: @BNHhospital
สถานที่: ศูนย์มะเร็งนรีเวช ชั้น 4 โซน A โรงพยาบาลบีเอ็นเอช