✨Translated by AI
ถอดรหัสความลับของ "สมอง" และ "การนอนหลับ" กุญแจสำคัญสู่สุขภาพที่ยืนยาว
สมองและการนอนหลับเป็นสองสิ่งที่ทำงานเชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ออก การทำความเข้าใจกลไกของสมองและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการนอนให้ถูกต้อง คือกุญแจสำคัญในการชะลอความเสื่อม ดูแลสุขภาพองค์รวม และป้องกันโรคร้ายแรงอย่างอัลไซเมอร์ในอนาคต
1. ปรากฏการณ์สมองยอดฮิต ที่อธิบายได้ด้วยวิทยาศาสตร์
สมองของมนุษย์มีความซับซ้อนและมักจะมีกลไกที่น่าทึ่งซ่อนอยู่เสมอ หลายเหตุการณ์ในชีวิตประจำวันล้วนมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์
ขอบคุณวิดีโอจากรายการ: The Longevist
เดจาวู (Deja vu): อาการรู้สึกคุ้นเคยกับสถานที่หรือเหตุการณ์ทั้งที่ไม่เคยพบมาก่อน เกิดจากสมองส่วนความจำและความคุ้นเคยทำงานรวน หรือประสาทสัมผัสรับข้อมูลเหลื่อมกันในเสี้ยววินาที
ภาพจำชัดเจนที่สุด: มนุษย์ถูกสร้างมาให้จดจำด้วย “ภาพ” เพื่อการเอาตัวรอดตั้งแต่ยุคโบราณ การเชื่อมโยงข้อมูลเป็นภาพจะให้ผลลัพธ์การจดจำที่ดีที่สุด
สมองประเมินเวลาจาก “ความโฟกัส”: เวลาเดินทางขาไปมักรู้สึกนานกว่าขากลับ เพราะสมองตื่นตัวและโฟกัสกับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ
กลไกการเสพติด: เมื่อทำสิ่งที่ชอบ ระบบให้รางวัล (Reward Pathway) จะถูกกระตุ้น หากมากเกินไปจะทำงานแซงหน้าสมองส่วนยับยั้งชั่งใจ ทำให้เกิดการติดพฤติกรรมบางอย่างได้ง่าย
2. ทำไม "การนอนหลับ" ถึงเป็นยาอายุวัฒนะของสมอง?
การนอนหลับไม่ใช่แค่การพักผ่อน แต่เป็นช่วงเวลาทองที่สมองใช้ทำความสะอาดและจัดระเบียบตัวเอง
ขอบคุณวิดีโอจากรายการ: The Longevist
Glymphatic System (ระบบกำจัดขยะในสมอง): ทำงานเต็มที่ในเวลากลางคืนเพื่อเคลียร์ของเสียและโปรตีนพิษ (เช่น อะไมลอยด์ และ ทาว) ที่สะสมมาทั้งวัน ซึ่งเป็นต้นเหตุสำคัญของโรคอัลไซเมอร์
REM Sleep และการสร้างความจำ: การนอนหลับลึกสลับกับการหลับฝัน ช่วยให้สมองจัดระเบียบข้อมูล เปลี่ยนความจำระยะสั้นให้เป็นความจำระยะยาว และเสริมสร้างความคิดสร้างสรรค์
“The Perfect Sleep” สูตรการนอนหลับที่มีคุณภาพ: ควรนอนให้ได้ 7-8 ชั่วโมงต่อวัน โดยเวลาเข้านอนที่เหมาะสมที่สุดคือช่วง 22:00 – 23:00 น. และควรควบคุมช่วงหลับตื้น (Light Sleep) ไม่ให้เกิน 50% เพิ่มสัดส่วนช่วงหลับลึก (Deep Sleep) ให้ได้ประมาณ 1 ใน 3 ของเวลานอนทั้งหมด
3. สุขลักษณะการนอน (Sleep Hygiene) แก้ปัญหาหลับยาก-ตื่นกลางดึก
หากมีอาการนอนไม่หลับ หรือหลับๆ ตื่นๆ สามารถเริ่มแก้ไขได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมด้วยตัวเอง
ขอบคุณวิดีโอจากรายการ: WoodyWorld
เซ็ตนาฬิกาชีวิตด้วยแสงแดด: ตื่นนอนเวลาเดิมทุกวัน และรับแสงแดดตอนเช้า เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายรับรู้เวลาตื่นและเวลานอนที่ตรงกัน
กฎ 2 ชั่วโมงก่อนนอน: หลีกเลี่ยงแสงสีฟ้าจากหน้าจอสมาร์ตโฟน เพราะจะไปยับยั้งการหลั่งเมลาโทนิน และงดกิจกรรมที่ใช้ความคิดหนัก
ลดอุณหภูมิห้อง: ปรับแอร์ให้อยู่ที่ 22-24 องศาเซลเซียส หรือแช่น้ำอุ่นก่อนนอนเพื่อจำลองการลดลงของอุณหภูมิแกนกลางร่างกาย
เคลียร์สมองจากความเครียด: นั่งสมาธิหรือจดบันทึกก่อนนอน หากอยู่บนเตียงนานกว่า 1 ชั่วโมงแล้วยังไม่หลับ ให้ลุกไปทำกิจกรรมน่าเบื่อที่ไม่ใช้สมาธิ ห้ามหยิบสมาร์ตโฟนเด็ดขาด
4. อัปเดตวิธีตรวจเช็กความเสื่อมของสมองและโรคอัลไซเมอร์
ขอบคุณวิดีโอจาก Facebook: The Longevist
สำหรับผู้ที่มีปัญหานอนไม่หลับเรื้อรัง ผู้สูงอายุที่เริ่มหลงลืม หรือมีความกังวลเกี่ยวกับความจำเสื่อม ปัจจุบันมีนวัตกรรมการตรวจที่แม่นยำและทราบผลได้รวดเร็วขึ้น
Standard Screening: การประเมินทางระบบประสาท (MoCA test) ร่วมกับการทำ MRI สมอง และการเจาะเลือดเช็กวิตามินและฮอร์โมนพื้นฐาน
Biomarker Blood Test (นวัตกรรมใหม่): การเจาะเลือดเพื่อหาโปรตีนจำเพาะที่ผิดปกติ (Tau 217 และ Amyloid Beta 42/40) ซึ่งสามารถตรวจพบความเสี่ยงล่วงหน้าได้ 5-15 ปี ก่อนที่ผู้ป่วยจะเริ่มแสดงอาการ
5. นวัตกรรมทางเลือกใหม่ รักษาโรคอัลไซเมอร์ด้วยเทคโนโลยี TPS
ขอบคุณวิดีโอจาก Facebook: The Longevist
หากตรวจพบความเสื่อมของสมอง ปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
TPS (Transcranial Pulse Stimulation): เป็นเครื่องมือเดียวที่ได้รับการรับรองว่าสามารถใช้รักษาโรคอัลไซเมอร์ได้นอกเหนือจากการใช้ยา
กลไกการทำงาน: ใช้คลื่นพลังงาน (Shock Wave) ร่วมกับภาพ MRI ส่งพลังงานไปกระตุ้นการทำงานของสมองส่วนที่เสื่อมได้อย่างแม่นยำ
ผลลัพธ์หลังการรักษา: ช่วยฟื้นฟูความทรงจำ สมาธิ และปรับอารมณ์ให้ผู้ป่วยสงบลง ลดอาการหงุดหงิด ส่งผลให้ดูแลได้ง่ายขึ้น (ผลลัพธ์ของการรักษาจะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ควรเข้ารับการปรึกษากับแพทย์เฉพาะทาง)
สุขภาพสมองและการนอนหลับ รากฐานสำคัญของคุณภาพชีวิต
การนอนหลับอย่างมีคุณภาพคือกระบวนการฟื้นฟูและซ่อมแซมสมองที่ดีที่สุดตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นเกราะป้องกันโรคความจำเสื่อมและอัลไซเมอร์ในระยะยาว
หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีปัญหานอนไม่หลับเรื้อรัง หรือเริ่มมีสัญญาณหลงลืม ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ การปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจเช็กความเสี่ยงและรับการรักษาด้วยนวัตกรรมที่แม่นยำ จะช่วยรักษาคุณภาพชีวิตของคุณและคนที่คุณรักได้อย่างยั่งยืน
นายแพทย์ เขษม์ชัย เสือวรรณศรี
ศูนย์สมองและระบบประสาท
สาขาเฉพาะทาง
ประสาทวิทยา
ภาษา
ไทย, อังกฤษ
– Cognitive Disorders
– Alzheimer’s Disease
– Migraine & Headache
– 2003-2010 Neurologist at BNH
– 2010-June 2025 Cognitive Neurologist at Bumrungrad International Hospital
– Suavansri K, Phuapradit P, Witoonpanich R, Boongird P. (1995). Multiple sclerosis at Ramathibodi Hospital: Clinical aspects and outcome. Ramathibodi Medical Journal, 18, 55-61.
– Suavansri K, Phuapradit P, Witoonpanich R, Boongird P. (1995). Multiple sclerosis at Ramathibodi Hospital: Clinical aspects and outcome. Ramathibodi Medical Journal, 18, 55-61.
– Suavansri K. (2001). Amyotrophic lateral sclerosis at Prasat Neurological Institute: A clinical study. The
Journal of Prasat Neurological Institute, 3, 1-7.
– Suavansri K, Falchook AD, Williamson JB, Heilman KM. (2012). Right up there: Hemispatial and hand
asymmetries of altitudinal pseudoneglect. Brain and Cognition, 79(3), 216‐220.
DOI: 10.1016/j.bandc.2012.03.003
– Member of The Dementia Association of Thailand
– Member of The Neurological Society of Thailand
– 2001 BNH Popular Vote Doctor
– สาขา ประสาทวิทยา
– COGNITIVE AND BEHAVIORAL NEUROLOGY RESEARCH FELLOWSHIP, UNIVERSITY OF FLORIDA, COLLEGE OF MEDICINE AND AFFILIATED HOSPITALS, สหรัฐอเมริกา, 2553-2554
– 1991 Doctor of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University
– Research Fellowship in Cognitive and Behavioral Neurology, University of Florida, United States
– Thai Board of Neurology, Ramathibodi Hospital, Mahidol University
– Transcranial Pulse Stimulation (TPS) device training certificate
ตารางออกตรวจแพทย์
| วัน | เวลา | แผนก |
|---|---|---|
| จันทร์ | 08:00 – 19:00 | ศูนย์สมองและระบบประสาท |
| อังคาร | 08:00 – 19:00 | ศูนย์สมองและระบบประสาท |
| พุธ | 08:30 – 12:00 | ศูนย์สมองและระบบประสาท |
| พฤหัสบดี | 08:00 – 19:00 | ศูนย์สมองและระบบประสาท |
| ศุกร์ | 08:30 – 12:00 | ศูนย์สมองและระบบประสาท |
