คนไข้หลายๆคนมาพบหมอ เพราะ อาการปวดเฉพาะที่บางตำแหน่ง ทั้ง คอ บ่า หรือ แขนขา คลำได้เป็นก้อน แล้วหมอ ให้การวินิจฉัยว่า มี trigger point ที่กล้ามเนื้อ (myofascial trigger point) หรือเรียกกลุ่มอาการที่เกิดจาก trigger point รวมๆ ว่า myofascial pain syndrome ……….. ทำให้คนไข้หลายๆ คนสงสัยว่า Trigger point คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร มีสาเหตุจากอะไร รักษาอย่างไร
Q: Trigger point คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร ?
A: Trigger point เป็นจุดกดเจ็บบนลำกล้ามเนื้อ (taut band) ที่เกิดขึ้นจากการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อซ้ำๆ ที่ตำแหน่งเดิม จนเกิดภาวะ energy crisis ของกล้ามเนื้อที่ตำแหน่งนั้นๆ เกิดการกระตุ้นต่อเนื่อง ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการหดแล้วไม่คลายตัว
Q: Trigger point มีสาเหตุมาจากอะไร ?
A: อาการนี้มักมีสาเหตุจากการผิดปกติ หรือการบาดเจ็บจากตำแหน่งอื่นภายใน ทำให้กล้ามเนื้อด้านนอกรอบๆ เกิดอาการตึงตัวหดเกร็ง คลำได้เป็นก้อน ( #latent trigger point) กดเจ็บ และ ต่อมามีอาการเจ็บได้เอง ( #active trigger point)
เช่น ในคนที่มีปัญหาเรื่องกระดูกสันหลัง หรือหมอนรองกระดูกสันหลัง มักจะมีอาการปวดจาก trigger point บริเวณรอบๆ ร่วมด้วย, คนที่มีอาการบาดเจ็บจากการออกกำลังกาย เช่น เอ็นเข่าอักเสบ บางครั้งก็มี trigger point ที่ต้นขา หรือน่องร่วมด้วย ทำให้บางครั้งเวลาวิ่ง รู้สึกตึงเฉพาะที่ บางครั้งอาจมีอาการคล้ายจะเป็นตะคริว, หรือ การใช้กล้ามเนื้อตำแหน่งเดิมซ้ำๆ ต่อเนื่อง เช่น คนที่ทำงานอยู่ท่าเดิมนานๆ หรือเคยชินกับท่าทางบางอย่างที่เกร็งกล้ามเนื้อมัดเดิมๆ ต่อเนื่อง หรือที่เราคุ้นเคยกันว่า office syndrome
Q: อาการที่เกิดจาก Trigger point เป็นอย่างไรบ้าง ?
A: อาการเจ็บนี้ สามารถมีทั้ง #อาการปวดเฉพาะที่ บริเวณที่มีปัญหา ( #localized pain) หรือ #ปวดร้าวไปที่ตำแหน่งอื่น ( #referral pain) เช่น ปวดที่บ่า แล้วร้าวไปที่ศีรษะ หรือ ปวดที่สะโพก แล้วร้าวไปที่ขา บางครั้งอาจมี #อาการชา ร่วมด้วย
Q: Trigger point อันตรายมั๊ย ?
A: Trigger point เป็นภาวะที่ไม่รุนแรง ไม่ได้เป็นอันตรายร้ายแรง แต่มักมีอาการมากจนรบกวนชีวิตประจำวัน การทำงาน การออกกำลังกายต่างๆ ทำให้คนไข้มักมีความกังวลว่าจะเป็นอะไรที่รุนแรง หรืออันตรายมากๆ
Q: Trigger point รักษาอย่างไร ?
A: การรักษา trigger point มีหลายแบบ ทั้งการใช้อุปกรณ์ทางกายภาพบำบัด ได้แก่ ESWT, laser, ultrasound, PMS หรือ การใช้เข็ม ไม่ว่าจะเป็น dry needling หรือ trigger point injection ร่วมกับการทำกายภาพบำบัด ได้แก่ therapeutic massage การยืดกล้ามเนื้อ รวมถึง การปรับท่าทาง และ การเปลี่ยนอิริยาบถบ่อยๆ ขณะทำงาน
การรักษา trigger point โดยวิธีใดนั้น ขึ้นกับ ระยะที่เป็น ตำแหน่งที่เป็น การพิจารณาของแพทย์ ถึงวิธีการรักษาที่เหมาะกับคนไข้รายนั้นๆ เช่น คนไข้บางรายอาจจะทนเข็มไม่ได้เลยอาจต้องเลือกรักษาโดยวิธีอื่น หรือ คนไข้บางรายอาจจะตอบสนองดีกว่าเมื่อรักษาด้วยเข็ม เป็นต้น ที่สำคัญ #ต้องรักษาที่สาเหตุ ที่ทำให้เกิด trigger point ด้วย จึงจะทำให้อาการดีขึ้นในระยะยาวได้ค่ะ
และอย่าลืมเรื่องที่สำคัญมาก คือ อาการปวดเฉพาะที่ หรือ ร้าวไปที่ตำแหน่งอื่น หรือ อาการชา สามารถเกิดจาก #สาเหตุที่รุนแรงอย่างอื่นได้ เช่น การกดทับเส้นประสาท ดังนั้น จึงควรพบแพทย์ เพื่อได้รับการวินิจฉัย ถึงสาเหตุของอาการที่แน่นอน เพื่อแยกโรคที่รุนแรงมากกว่า ออกก่อน จึงค่อยรักษาเฉพาะเรื่อง trigger point ค่ะ
ปล. การรักษาด้วยวิธีต่างๆ ที่กล่าวข้างต้น หมอได้พูดถึงไว้บ้างแล้วในตอนก่อนหน้านี้ ส่วนที่ยังไม่ได้พูดถึงจะมาเล่าให้ฟังอีกครั้งค่ะ
References
image from:
http://keilimarble.com/blog/2019/1/7/tmj-focus
https://musculoskeletalkey.com/trigger-points-as-a-fascia-related-disorder/
Carel Bron & Jan D. Dommerholt, Etiology of Myofascial Trigger Points, Curr Pain Headache Rep (2012) 16:439–444
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
ดร.พญ. ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด
สาขาเฉพาะทาง
เวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพ
ภาษา
ไทย, อังกฤษ
– Rehabilitation Medicine
– Spine rehabilitation (Neck pain & Back pain)
– Musculoskeletal rehabilitation, Pain management
– Ultrasound guided injection for musculoskeletal condition
– Exercise in Elderly & Diabetes , Cognitive rehabilitation
– วินิจฉัยและรักษาอาการปวด กล้ามเนื้อ เอ็น ปวดคอ ปวดหลัง ด้วยการลงเข็มคลายจุดปวด (Dry needling) ช็อคเวฟ (ESWT) เลเซอร์ (HPLT) คลื่นแม่เหล็ก (PMS)
– รักษากล้ามเนื้อและเนื้อเยี่อตึง อักเสบ บาดเจ็บ รวมถึง มือชา (Carpal tunnel syndrome) ด้วย
อัลตราซาวด์นำฉีดยา (Ultrasound guided injection) การฉีดน้ำเกลือ และ น้ำตาลความเข้มข้นสูง (Dextrose prolotherapy)
– รักษาฟื้นฟู หลังจากเจ็บป่วยในนอนโรงพยาบาล หลังผ่าตัด หรือผู้สูงอายุ ที่มีปัญหาการเคลื่อนไหว การเดิน อาการปวด โดยการออกกำลังกายเพื่อการรักษา (Therapeutic exercise) และการกายภาพบำบัด (Physical Therapy)
– 2004-Present Annual Diabetes Update, วารสารชมรมเพื่อเด็กและวัยรุ่นเบาหวาน
– 2006 Experience on diabetes control, Siriraj Medical Journal
– 2015 The effectiveness of inpatients rehabilitation for spinal cord patients in Siriraj hospital. (Spinal Cord)
DOI: 10.1038/sc.2015.8
– 2018 Does Immediate Pain Relief After an Injection into the Sacroiliac Joint with Anesthetic and Corticosteroid Predict Subsequent Pain Relief? (Pain Medicine)
DOI: 10.1093/pm/pnx104
– 2021 หนังสือ “ปวดเมื่อยเรื่องเล็ก”
– 2024 “Running shoes” chapter of Running Science Book TMR
– 2025 หนังสือ “สุขภาพดี ไม่มีเมื่อย”
– Thai Rehabilitation Medicine Association (TRMA)
– Thai Association for the Study of Pain (TASP)
– Thai Musculoskeletal Ultrasound Club
– Thai Myopain Society (TMS)
– The Sports Medicine Association of Thailand
– Thai Diabetic Child & Adolescent support club
– Diabetes Association of Thailand
Excellent Spine Research Fellow, Stanford University
Speaker & Lecturer
– Life hack to prevent office syndrome (2016, 2023, 2024, 2025)
– Common musculoskeletal problem in dentist (KITML 2024, 2025)
– Body composition analysis: Sarcopenia test (TMRA 2022)
– Ultrasound guided injection lateral epicondylitis (TASP 2022), shoulder diagnosis (TASP 2022) How do I?: injection of low back pain (TASP 2020)
– Diagnosis methods of low back pain syndrome (TASP 2020)
– Diplomate Thai Board of Rehabilitation Medicine, Siriraj Hospital, Mahidol University
– อบรมหลักสูตรแพทย์ฝังเข็ม ณ กรมแพทย์ทหารบก
– Doctor of Medicine, Faculty of Medicine, Siriraj hospital
– Doctor of Philosophy Programme in Immunology, Mahidol University
– 2014 PM&R Spine Research Fellowship, Stanford University School of Medicine, United States
– 2013 Thai Board of Rehabilitation Medicine, Siriraj Hospital
– 2014 Certificate of Musculoskeletal ultrasound examination in rehabilitation practice,
– National Taiwan University Hospital, Taipei, Taiwan
– 2014 Pain Medicine Observership, Stanford University & University of Washington, USA
– 2014 Spine & Sports Rehabilitation Observership, Rehab Institute of Chicago, USA
– 2017 Acupuncture & Moxibustion for Physician Course, Royal Thai Army Medical Department in cooperation with Tianjin University, China
ตารางออกตรวจแพทย์
| วัน | เวลา | แผนก |
|---|---|---|
| จันทร์ | 08:00 – 17:00 | แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด |
| อังคาร | 08:00 – 15:00 | แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด |
| พุธ | 08:00 – 17:00 | แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด |
| พฤหัสบดี | 12:00 – 20:00 | แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด |
| ศุกร์ | 08:00 – 16:00 | แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด |