โรคกระดูกสันหลังเสื่อมคืออะไร
โรคกระดูกสันหลังเสื่อม (Spondylosis) คือ ภาวะการเสื่อมสภาพตามธรรมชาติของกระดูกสันหลังเมื่อคนเราอายุมากขึ้น ภาวะดังกล่าวส่งผลต่อกระดูกสันหลัง (Vertebrae), หมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral discs), เส้นเอ็นและกล้ามเนื้อบริเวณกระดูกสันหลัง อาจทำให้เกิดกระดูกงอก หรือหมอนรองกระดูกเสื่อม
โรคกระดูกสันหลังเสื่อมมักพบมากที่สุดที่กระดูกสันหลังส่วนคอ (Cervical spine) และส่วนเอว (Lumbar spine) แต่ก็อาจพบที่บริเวณอกได้ด้วย (Thoracic spine) และมักพบในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี
โรคกระดูกสันหลังเสื่อมอาจก่อให้เกิดอาการหลายอย่าง เช่น ปวดหลัง, ข้อติดแข็ง และเคลื่อนไหวผิดปกติหรือลำบาก หากมีการกดทับเส้นประสาท จะทำให้เกิดอาการชา, เหน็บ และอ่อนแรงที่แขนหรือขา
การเปลี่ยนแปลงของร่างกายที่มาจากการเสื่อมสภาพของกระดูกสันหลังอาจหมายถึงอาการต่อไปนี้
- โรคข้อเสื่อม (Osteoarthritis) กระดูกอ่อนบริเวณข้อต่อกระดูกสันหลังอาจสึกกร่อนและส่งผลให้กระดูกเสียดสีกันและเกิดอาการปวดและข้อติด
- หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniated discs) หมอนรองกระดูกสันหลังที่เคลื่อนหรือฉีกขาด อาจโป่งขึ้นและกดทับเส้นประสาทใกล้เคียง
กระดูกงอก (Bone spurs/Osteophytes) กระดูกที่งอกบริเวณขอบกระดูกสันหลังอาจกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง
อาการของโรคกระดูกสันหลังเสื่อม
อาการของโรคกระดูกสันหลังเสื่อมขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการเสื่อมสภาพ อาการทั่วไป ได้แก่:
- ปวดคอหรือเอวส่วนล่าง
- ข้อติดแข็ง รู้สึกตึงหรือเคลื่อนไหวลำบาก
- อาการชาหรือเหน็บที่มือ, แขน, เท้าหรือขา หากเส้นประสาทถูกกดทับ
- กล้ามเนื้ออ่อนแรงที่มีอ, แขน, เท้าหรือขา หากเส้นประสาทถูกกดทับ
- เดินหรือทรงตัวลำบาก
- บางคนอาจไม่มีอาการใดเลย
โรคกระดูกสันหลังเสื่อมเกิดขึ้นได้อย่างไร
นอกจากปัจจัยด้านอายุและการใช้งานกระดูกสันหลัง อาจมีปัจจัยอื่นด้วยที่เป็นสาเหตุ
- อายุที่เพิ่มขึ้น หมอนรองกระดูกสันหลังเริ่มเสื่อมและสูญเสียความยืดหยุ่น กระดูกอ่อนในข้อต่อก็อาจสึกกร่อน
- การใช้งานมากเกินไป การทำให้เกิดแรงกดบนกระดูกสันหลังซ้ำ ๆ เช่น การยกของหนักหรือเคลื่อนไหวซ้ำ ๆ
- การจัดท่าร่างกายที่ไม่เหมาะสม เช่น การนั่งหลังค่อมหรือก้มหน้าในการนั่งทำงานนาน ๆ อาจเพิ่มแรงกดบนกระดูกสันหลัง
- น้ำหนักเกิน
- กรรมพันธุ์
เมื่อไรที่เป็นโรคกระดูกสันหลังเสื่อมแล้วควรพบแพทย์
- การรักษาแบบเดิมไม่สามารถระงับหรือยับยั้งอาการปวดได้
- อาการผิดปกติของระบบประสาท เช่น แขนหรือขาอ่อนแรง, มีปัญหาในการกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระ
- อาการชาบริเวณขาหนีบ
ภาวะแทรกซ้อนของโรคกระดูกสันหลังเสื่อม
ผู้ป่วยอาจมีอาการหรือโรคต่อไปนี้
- ปวดคอหรือบั้นเอว
- โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (Spinal Stenosis) ซึ่งอาจทำให้เส้นประสาทไขสันหลังถูกกดทับตามมา
- โรคประดูกสันหลังคด (Scoliosis)
- โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อม (Degenerative disc)
- โรค Cauda Equina โรคที่เกิดขึ้นเมื่อเส้นประสาทถูกกดทับโดยหมอนรองกระดูก
- โรคอัมพาตช่วงครึ่งตัวล่างหรือแขนขา
การตรวจวินิจฉัยโรคกระดูกสันหลังเสื่อมมีวิธีการอย่างไร
การตรวจร่างกายเบื้องต้นเพื่อทดสอบการทำงานของกระดูกสันหลังส่วนคอและเอว เพื่อตรวจสอบว่าผู้ป่วยเคลื่อนไหวเป็นปกติหรือไม่
การตรวจเอกซเรย์ การเอกซเรย์จะทำให้พบกระดูกข้อต่อที่งอกและโพรงกระดูกสันหลังตีบ
การตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) การตรวจชนิดนี้จะทำให้ภาพกระดูกสันหลังมีความคมชัดมากขึ้น และทำให้ตรวจพบการตีบของช่องไขสันหลัง
การตรวจด้วยเครื่อง MRI เป็นการตรวจที่ใช้สนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุ ทำให้สามารถตรวจความผิดปกติของหมอนรองกระดูก ระดับการเคลื่อนของหมอนรองกระดูก นอกจากนี้ยังสามารถแสดงภาพของข้อต่อ, เส้นประสาท และเส้นเอ็น
มีวิธีการใดบ้างที่ใช้รักษาโรคกระดูกสันหลังเสื่อม
แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของโรค รวมถึงอาการที่ปรากฏ วิธีการรักษาที่พบบ่อย ได้แก่:
- การรับประทานยา ยาแก้ปวดหรือยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen), นาพร็อกเซน (Naproxen), ยาคลายกล้ามเนื้อ, น้ำมันปลา, ยาต้านเศร้า (Antidepressants) สำหรับรักษาอาการปวดหลังเรื้อรัง
- การทำกายภาพบำบัด ช่วยให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวได้มากขึ้นและเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อหลังและคอ
- การรักษาทางเลือก เช่น การจัดกระดูกสันหลัง (Chiropractic care) เพื่อปรับแนวกระดูกสันหลัง และการฝังเข็ม (Acupuncture)
- การฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลัง
- การผ่าตัด เพื่อผ่าเอากระดูกงอกหรือเนื้อเยื่อที่กดทับเส้นประสาทออกหรือใส่หมอนรองกระดูกสันหลังเทียม
เราจะป้องกันไม่ให้เป็นโรคกระดูกสันหลังเสื่อมได้อย่างไร
- ใส่อุปกรณ์กันกระแทกในการทำกิจกรรมต่าง ๆ หรือเล่นกีฬา
- หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้เกิดแรงกดที่กระดูกสันหลัง
- จัดท่าร่างกายในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ให้ดี
- ออกกำลังกายเพื่อเสริมความยืดหยุ่นและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลัง
- ประคบร้อนหรือเย็นบริเวณหลังหรือคอ หลังใช้งาน
- ทำกายภาพบำบัด
Ref: spineinfo| emedicinehealth| hss | clevelandclinic
ศ. นพ. วิชาญ ยิ่งศักดิ์มงคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
ศ. นพ. วิชาญ ยิ่งศักดิ์มงคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. อาทิตย์ หงส์วานิช
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. เอกปฏิภาณ เอี่ยมสกุลนนท์
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์ออโธปิดิกส์ -
นพ.ปัตย์ ปั้นเหน่งเพ็ชร
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา เวชศาสตร์การระงับปวด -
รองศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.พญ. พรพรรณ เฉลิมกิจพานิชย์
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา อนุสาขา เวชศาสตร์ความปวด -
นพ. มาร์วิน เทพโสพรรณ
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา -
รศ. พญ. สุปราณี นิรุตติศาสน์
ศูนย์กระดูกสันหลัง | แผนกห้องผ่าตัด
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีแพทย์ และ ผู้เชี่ยวชาญการบำบัดความปวด -
นพ. ณัฐพัฒน์ ตั้งจิตเจริญ
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูกและโรคกระดูกสันหลัง