โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบคืออะไร
โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ คือ ภาวะที่ช่องว่างรอบไขสันหลังแคบลง ช่องไขสันหลังในร่างกายเรามีลักษณะเป็นโพรงยาวอยู่ข้างในข้อกระดูกสันหลังและมีไขสันหลังอยู่ข้างใน เมื่อช่องไขสันหลังตีบแคบลงจะทำให้ไขสันหลังและเส้นประสาทถูกกดทับหรือทำลาย ภาวะนี้ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น ปวดหลังหรือคอ ชา หรือเหน็บที่แขนหรือขา ปวดสะโพกร้าวลงขา (Sciatica Pain) การตีบแคบของโพรงกระดูกสันหลังอาจเกิดจากหลายสาเหตุหรือเกิดจากการได้รับบาดเจ็บก็ได้ ภาวะดังกล่าวอาจเกิดได้กับคนในทุกช่วงวัย แต่โดยส่วนใหญ่แล้ว มักพบในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไปเพราะกระดูกสันหลังเริ่มเสื่อมสภาพ และมักเกิดขึ้นในสองบริเวณหลักของกระดูกสันหลัง ได้แก่
- โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบส่วนเอว (Lumbar Spinal Stenosis) ซึ่งประกอบด้วยข้อกระดูกสันหลัง 5 ชิ้น
- โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบส่วนคอ (Cervical Spinal Stenosis) ซึ่งประกอบด้วยข้อกระดูกสันหลัง 7 ชิ้น
- โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบส่วนอก (Thoracic Spine) มักพบได้น้อย
ประมาณ 95% ของผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปมักเป็นโรคที่เกี่ยวกับกระดูกสันหลังเสื่อมสภาพรวมทั้งโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบด้วย และส่วนใหญ่ของผู้มีอายุเกิน 65 ปีที่ต้องผ่าตัดกระดูกสันหลัง เพราะกระดูกสันหลังส่วนเอวตีบแคบ
ดูโรคกระดูกสันหลังเสื่อม (Spondylosis) เพิ่มเติมที่นี่
ดูโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม (Degenerative Disc Disease) เพิ่มเติมที่นี่
อาการของโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
อาการของโรคขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรง ได้แก่
ถ้าโรคเกิดที่ส่วนเอว (Lumbar Spinal Stenosis) มักมีอาการต่อไปนี้
- ปวดที่หลังส่วนล่าง
- อาการปวดที่สะโพกแล้วร้าวลงขา หรืออาจถึงเท้า
- อาการปวดหนักที่ขา อาจเป็นตะคริว
- ชาหรือเหน็บที่สะโพก, ขา หรือเท้า
- อาการปวดที่รุนแรง เมื่อยืนเป็นเวลานาน หรือเดิน และทุเลาลง เมื่อโน้มตัวไปข้างหน้า หรือนั่งลง
ถ้าโรคเกิดที่ส่วนคอ (Cervical Spinal Stenosis) มักมีอาการต่อไปนี้
ปวดที่บริเวณคอ
- อาการชา, เหน็บ หรืออ่อนแรงที่มือ, แขน, เท้าหรือขา
- มีปัญหาการทรงตัว
- มีปัญหาในการใช้มือ เช่น เขียนหนังสือ
โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบเกิดขึ้นได้อย่างไร
การตีบแคบของโพรงกระดูกสันหลังอาจเกิดได้หลายสาเหตุ อาจแบ่งได้เป็นสองประเภทหลัก ได้แก่
โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบที่เกิดภายหลัง (Acquired)
สาเหตุประเภทนี้เกิดจากการใช้งานร่างกายที่ยาวนานมามากกว่า 50 ปี หรือร่างกายได้รับบาดเจ็บ จนกระทั่งกระดูกสันหลังเสื่อมหรือสึกหรอ อาจเกิดได้จากสาเหตุต่อไปนี้
- กระดูกงอกจากโรคข้อเสื่อม (Osteoarthritis) โรคเกี่ยวกับความเสื่อมตามวัย ทำให้กระดูกอ่อนที่ข้อต่อ รวมทั้งกระดูกสันหลังแตกหรือหัก เมื่อกระดูกอ่อนเปราะและแตก กระดูกจะไม่มีสิ่งใดคั่นกลางเพื่อลดการเสียดสี และสร้างกระดูกงอกขึ้นมาใหม่ กระดูกงอกขึ้นใหม่จะทำให้ช่องไขสันหลังแคบลงและเบียดเส้นประสาทที่กระดูกสันหลัง
- หมอนรองกระดูกเคลื่อน (Herniated Disks) เมื่อเราอายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกสันหลังที่อยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังจะเริ่มเสื่อม มีลักษณะแห้งและแบนลง ทำให้วงแหวนด้านนอกของหมอนรองกระดูกฉีกขาด ทำให้สารที่มีลักษณะนุ่มเหมือนเจลหลุดออกมาและกดทับเส้นประสาท
ดูโรคหมอนรองกระดูกเคลื่อนกดทับเส้นประสาท (Herniated Disc) เพิ่มเติมที่นี่
- เอ็นหนาขึ้นจากโรคข้ออักเสบ (Arthritis) เอ็นทำหน้าที่เชื่อมกระดูกสันหลังเข้าด้วยกัน เมื่อเป็นโรคข้ออักเสบ เอ็นอาจจะมีขนาดหนาขึ้น และขยายไปถึงช่องไขสันหลัง
- การได้รับบาดเจ็บหรือกระดูกสันหลังหัก การแตกหรือเคลื่อนตัวของกระดูกบริเวณกระดูกสันหลังอาจทำให้ช่องไขสันหลังแคบลง
- ถุงน้ำหรือเนื้องอกที่กระดูกสันหลัง ถุงน้ำหรือเนื้องอกที่เกิดบริเวณไขสันหลังและข้อต่อก็อาจเป็นอีกสาเหตุหนึ่ง
โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบที่เกิดแต่กำเนิด (Congenital)
สาเหตุประเภทนี้พบได้น้อย มักเกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมหรือความผิดปกติในการสร้างกระดูกสันหลังของทารกในครรภ์ อาจเกิดจากสาเหตุต่อไปนี้
- โรคกระดูกอ่อนไม่เจริญเติบโต (Achondroplasia) เป็นโรคทางพันธุกรรม ทำให้ผู้ป่วยมีภาวะแคระและมีร่างกายไม่สมส่วน
- โรคสไปนา ไบฟิดา (Spina Bifida) โรคที่กระดูกสันหลังและไขสันหลังพัฒนาไม่สมบูรณ์ตั้งแต่เด็กยังเป็นทารกในครรภ์
- โรคหลังค่อมแต่กำเนิด (Congenital Kyphosis) เป็นโรคที่กระดูกสันหลังพัฒนาไม่สมบูรณ์ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ กระดูกสันหลังจึงโค้งนูนมากผิดปกติ
- โรคกระดูกแข็ง (Osteopetrosis) ผู้ที่เป็นโรคนี้ จะมีมวลกระดูกมากผิดปกติ กระดูกจึงหนาและแข็ง
- โรคมอควิโอซินโดรม (Morquio Syndrome) ผู้ป่วยโรคนี้จะขาดเอนไซม์ที่สำคัญที่จะย่อยสาร Glycosaminoglycans ซึ่งมีหน้าที่ช่วยสร้างกระดูกและกระดูกอ่อน
การตรวจวินิจฉัยโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบมีวิธีการอย่างไร
การตรวจที่ร่างกาย แพทย์อาจกดตามบริเวณต่าง ๆ ที่ร่างกายผู้ป่วย เพื่อตรวจสอบดูว่าผู้ป่วยมีอาการที่ใดบ้าง
- การเอกซเรย์ การตรวจชนิดนี้ใช้รังสีเพื่อตรวจสอบดูการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างของกระดูกสันหลังหรือ ความแบนของหมอนรองกระดูก
- การตรวจด้วยเครื่อง MRI เป็นการตรวจด้วยสนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุ ทำให้สามารถตรวจสอบความผิดปกติได้หลายจากภาพหลายทิศทาง สามารถทำให้เห็นภาพที่ละเอียดขึ้นของเส้นประสาท, หมอนรองกระดูกและไขสันหลัง
- การตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ CT Scan การตรวจนี้จะทำให้แพทย์ได้ภาพความผิดปกติของร่างกายที่ละเอียดขึ้นเพราะใช้รังสีเอกซเรย์ร่วมกับคอมพิวเตอร์ สร้างภาพตัดขวางของกระดูกสันหลัง
- การฉีดสีเข้าไปในโพรงไขสันหลัง (CT myelogram) เพื่อให้ได้ภาพเอกซเรย์ที่ชัดขึ้น แพทย์จึงจะสามารถเห็นไขสันหลังและเส้นประสาท
มีวิธีการใดบ้างที่ใช้รักษาโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
การที่แพทย์จะเลือกวิธีรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ ตำแหน่งการเกิดโรค และความรุนแรงของอาการ
- การรับประทานยา ได้แก่ ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวด, ยากันชัก , ยาต้านเศร้า (Antidepressants) หรือยาคลายกล้ามเนื้อ (Muscle relaxants)
- การทำกายภาพบำบัด เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อหลังและท้องให้แข็งแรงและจะช่วยให้กระดูกสันหลังมีความยืดหยุ่นมากขึ้น
- การฉีดสเตียรอยด์ การใช้สเตียรอยด์ที่บริเวณใกล้กับเส้นประสาทกระดูกสันหลังจะช่วยลดอาการปวดและอักเสบลงได้
- การผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาการผ่าตัดสำหรับกรณีจำเป็นเท่านั้น ทั้งนี้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด
- การผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบลามิเนกโตมี (Laminectomy) เป็นการผ่าเพื่อเอากระดูก Lamina ที่เป็นส่วนหนึ่งของข้อกระดูกออกไปทั้งหมด จะทำให้เกิดช่องว่างและลดการกดทับบนไขสันหลังและรากประสาท
- Laminoplasty เป็นการผ่าเพื่อเอากระดูก Lamina เฉพาะที่อยู่ที่ส่วนคอออก
- Foraminotomy การผ่าชนิดนี้เป็นการผ่าเพื่อนำเอากระดูกหรือเนื้อเยื่อออกจากบริเวณช่องระหว่างกระดูกสันหลังซึ่งเป็นบริเวณที่เส้นประสาทออกมาจากไขสันหลังไปยังส่วนอื่นของร่างกาย
- Spinal Fusion การผ่าเชื่อมกระดูกสันหลัง แพทย์ใช้วิธีนี้เมื่ออาการปวดกระจายในวงกว้างและกระดูกสันหลังไม่มีความมั่นคง
เราจะป้องกันไม่ให้เป็นโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบได้อย่างไร
แม้ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ:
รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมให้เพียงพอเพื่อเสริมสร้างกระดูกให้แข็งแรง
รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสม
ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อเสริมเสร้างความแข็งแรงและความยืดหยุ่นให้กล้ามเนื้อ
หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เพราะอาจส่งผลร้ายต่อหลอดเลือดได้
จัดท่าทางร่างกายให้ถูกหลัก
ภาวะแทรกซ้อนของโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
หากไม่เข้ารับการรักษา อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงได้ เช่น
กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ เพราะระบบประสาทถูกทำลาย
ขาอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต แต่พบได้น้อยมาก
Ref: clevelandclinic
ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
ศ. นพ. วิชาญ ยิ่งศักดิ์มงคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. อาทิตย์ หงส์วานิช
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. เอกปฏิภาณ เอี่ยมสกุลนนท์
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์ออโธปิดิกส์ -
นพ.ปัตย์ ปั้นเหน่งเพ็ชร
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา เวชศาสตร์การระงับปวด -
รองศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.พญ. พรพรรณ เฉลิมกิจพานิชย์
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา อนุสาขา เวชศาสตร์ความปวด -
นพ. มาร์วิน เทพโสพรรณ
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา -
รศ. พญ. สุปราณี นิรุตติศาสน์
ศูนย์กระดูกสันหลัง | แผนกห้องผ่าตัด
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีแพทย์ และ ผู้เชี่ยวชาญการบำบัดความปวด -
นพ. ณัฐพัฒน์ ตั้งจิตเจริญ
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูกและโรคกระดูกสันหลัง