Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

Translated by AI

เตรียมความพร้อม รับมือ “วัยทอง” อย่างไร้กังวล

“วัยทอง” หรือช่วงวัยหมดประจำเดือน เป็นช่วงวัยที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เมื่อถึงเวลานั้นแล้ว เราอาจจะไม่รู้ตัวเลยว่ากำลังก้าวเข้าสู่วัยทอง แต่คนรอบข้างสามารถสัมผัสได้ถึงสภาวะอารมณ์ที่แปรปรวนง่ายของผู้ใหญ่วัยทอง 

สรุปสาระสำคัญ

  • วัยทอง (Menopause) คืออะไร: ภาวะที่ร่างกายสตรีขาดฮอร์โมนเอสโตรเจน ส่งผลให้ประจำเดือนขาดหายไปอย่างถาวร (ติดต่อกัน 1 ปี) มักเริ่มแสดงอาการในช่วงอายุ 40-50 ปีขึ้นไป

  • สัญญาณเตือนที่พบบ่อย: ประจำเดือนมาไม่ปกติ ร้อนวูบวาบตามร่างกาย อารมณ์แปรปรวน ช่องคลอดแห้ง นอนไม่หลับ และปวดเมื่อยตามกระดูกและข้อ

  • การเตรียมตัวและรับมือ: เน้นรับประทานอาหารแคลเซียมสูง ออกกำลังกายสม่ำเสมอ งดบุหรี่และแอลกอฮอล์ รวมถึงการตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อคัดกรองความเสื่อมของร่างกาย

  • แนวทางการรักษา: หากอาการรุนแรงรบกวนการใช้ชีวิต สามารถบรรเทาได้ด้วยการรักษาตามอาการ และ “การให้ฮอร์โมนทดแทน (HRT)” ซึ่งต้องอยู่ภายใต้การดูแลของสูตินรีแพทย์อย่างใกล้ชิด

มาทำความรู้จักกับวัยทองกันสักนิด

“วัยทอง” คือ สภาวะเปลี่ยนแปลงของผู้หญิงทางร่างกายและจิตใจ เกิดจากการขาดฮอร์โมนเอสโตรเจนหรือฮอร์โมนเพศหญิง โดยความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนจะเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป ตั้งแต่ช่วงอายุประมาณ 30 ปี และอาการจะยิ่งชัดเจนขึ้น เมื่อเราเข้าสู่ช่วงอายุประมาณ 40 ปี รวมถึงผู้หญิงที่ได้รับการผ่าตัดเอารังไข่ทั้งสองข้างออกด้วยเช่นกัน

จะรู้ได้อย่างไรว่าเรากำลังเข้าสู่ช่วงวัยทอง

เราสามารถสังเกตตัวเองได้ง่ายๆ ว่ากำลังมีอาการผันผวนของฮอร์โมนหรือไม่ โดยสังเกตจากประจำเดือน โดยรอบเดือนของคุณจะเร็วขึ้นหรือมาทุกๆ 3 สัปดาห์ ก่อนจะทิ้งระยะห่างเป็น 2-3 เดือนครั้ง และเว้นระยะห่างยาวนานจนครบ 1 ปี โดยระยะวัยใกล้หมดประจำเดือนนี้อาจกินเวลานานถึง 4-5 ปี 

 

ในบางราย ประจำเดือนอาจเริ่มมาคลาดเคลื่อน หรือมากะปริบกะปรอย หรือประจำเดือนขาดไป 1 ปี และกลับมาเป็นอีกครั้ง ก่อนจะหมดประจำเดือนอย่างถาวร

แล้วอาการแบบไหนล่ะ ที่บ่งบอกว่าเราเข้าสู่วัยทองแล้ว

  1.  ปวดหัวมาก วิงเวียนศีรษะ
  2. หงุดหงิดง่ายแบบไม่มีเหตุผล อารมณ์แปรปรวน ควบคุมอารมณ์ไม่ค่อยได้และบางรายอาจมีอาการซึมเศร้า ซึ่งเป็นผลมาจากฮอร์โมนที่ลดลง
  3. มีอาการร้อนวูบวาบ มีเหงื่อออกมากกว่าปกติ บางรายอาจมีอาการผิวหนังแดง หน้าแดง นอกจากนี้อาการดังกล่าวส่งผลให้เหงื่อออก ร้อนๆ หนาวๆ เกิดจากการแปรปรวนของระดับฮอร์โมนทำให้ร่างกายควบคุมอุณหภูมิผิดปกติ โดยจะมีอาการมากในช่วง 2-3 ปี แรก หลังหมดประจำเดือน และจะค่อยๆ ลดลงใน 1-2 ปี
  4. นอนหลับยาก และมักตื่นกลางดึกบ่อยๆ ซึ่งเป็นผลจากอาการร้อนวูบวาบ
  5. ช่องคลอดแห้งและความต้องการทางเพศลดลง เกิดจากระดับเอสโตรเจนที่ลดลง ทำให้มีปัญหาในการร่วมเพศ มีอาการคัน อาการการอักเสบของช่องคลอด มดลูก และช่องคลอดหย่อน 
  6. ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อหรือปวดตามกระดูกและข้อ อาการที่เกิดขึ้นเกิดจากการที่กระดูกเปราะบางลง ส่งผลให้เกิดอาการปวดเมื่อยตามร่างกายและเจ็บตามข้อ ซึ่งอาการดังกล่าวเสี่ยงต่อการเป็นโรคกระดูกพรุนได้อีกด้วย

 

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ผู้หญิงวัยทองบางคนอาจไม่มีอาการอะไร หรือมีอาการเพียงเล็กน้อยและมีอาการอยู่ไม่นาน แต่ในผู้หญิงบางคนอาจมีอาการรุนแรงมากจนรบกวนชีวิตประจำวัน ซึ่งกรณีนี้แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง



แล้วเรามีวิธีเตรียมตัวก่อนเข้าสู่วัยทองได้อย่างไรบ้าง?

การเข้าสู่วัยทองเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ก็จริง แต่เราสามารถเตรียมความพร้อมและเตรียมรับมือก่อนการเปลี่ยนช่วงวัยได้ดั้งนี้

  1. งดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
  2. รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเน้นอาหารที่มีปริมาณแคลเซียมสูงและไขมันต่ำ เพื่อช่วยให้ร่างกายป้องกันภาวะกระดูกพรุน คงสภาพของกระดูกไว้ให้แข็งแรง  เพิ่มอาหารประเภทเส้นใย เช่น ผักและผลไม้ และไม่ควรทานโปรตีนมากเกินไป เนื่องจากจะทำให้สูญเสียแคลเซียมมากขึ้นและไตทำงานหนักขึ้น 
  3. ออกกำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที โดยเน้นการเดิน การวิ่งเหยาะๆ เต้นรำ รำมวยจีน เต้นแอโรบิก เป็นต้น และออกกำลังประเภทที่มีการใช้น้ำหนัก เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อ เพิ่มมวลกระดูกและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
  4. พักผ่อนให้เพียงพอ และมีกิจกรรมคลายเครียด
  5. ควรตรวจสุขภาพประจำปีทุกปี โดยเน้นตรวจตรวจเช็คความดันโลหิต ตรวจเลือดหาระดับไขมัน ตรวจภายในเช็คมะเร็งปากมดลูก ตรวจหามะเร็งเต้านม (Mammography) ตรวจหาความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density) รวมทั้งการตรวจระดับของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับวัยทอง

วัยทอง รักษาได้ไหม?

เนื่องจากวัยทองไม่ใช่โรค แต่เป็นช่วงวัยที่ทุกคนต้องเจอ และอาการทั้งหมดเป็นผลมาจากฮอร์โมนของร่างกายที่ลดลง ดังนั้นการรักษาอาการวัยทองจึงเป็นการ “รักษาตามอาการ”

 

สำหรับการรักษาอาการวัยทองในปัจจุบัน สามารถทำได้โดยการปรับสมดุลพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกรับประทานอาหาร การบริหารจัดการด้านอารมณ์ การออกกำลังกาย และการพิจารณาการใช้ฮอร์โมนทดแทน ดังนี้

  1. การใช้เจลหล่อลื่น  ยาเม็ดสำหรับสอดช่องคลอด กรณีช่องคลอดแห้ง
  2. การใช้ยาแก้ปวด เพื่อบรรเทาอาการปวดต่างๆ เช่น ปวดข้อ ปวดศีรษะ
  3. การใช้ยาลดอาการซึมเศร้า โดยให้ใช้ภายใต้ดุลยพินิจของแพทย์
  4. การรักษาอาการวัยทองแบบใช้ฮอร์โมนการรักษาด้วยวิธีนีเป็นการรักษาเพื่อช่วยปรับสมดุลระดับฮอร์โมนของร่างกาย โดยให้ระดับยาไม่สูง ในระยะเวลาที่ไม่นานเกินไป ยาที่ให้ประกอบด้วย  ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน โดยการให้ฮอร์โมนทดแทนมี 2 รูปแบบ ได้แก่
  • การให้ฮอร์โมนเอสโตรเจน กับ โปรเจสเตอโรน สำหรับผู้ที่ยังมีมดลูกอยู่
  • การให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนเพียงอย่างเดียว สำหรับผู้ที่ไม่มีมดลูกแล้ว

    ทั้งนี้ การบำบัดด้วยฮอร์โมนทดแทนนั้นมีอยู่หลายรูปแบบ ทั้งยาเม็ด หรือยาปรับฮอร์โมนวัยทอง แผ่นแปะผิวหนัง และเจลทาผิวหนังเฉพาะที่ ซึ่งสามารถช่วยลดอาการของวัยหมดประจำเดือนต่างๆ ได้ดี

    อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ควรทำ คือ การที่ต้องปรึกษา ทำการรักษา และตรวจติดตามกับแพทย์ผู้ชำนาญการเท่านั้น และทำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการใช้ฮอร์โมนทดแทนที่อาจเกิดขึ้นได้
  1. ในกรณีกระดูกพรุน สามารถให้ยาที่รักษาโรคกระดูกพรุนโดยตรง ร่วมกับการรับประทานแคลเซียมและวิตามินดีเชื่อว่าหลายคนอาจกลัวการเข้าสู่วัยทอง เพราะสิ่งนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของร่างกายที่มาพร้อมกับสภาวะร่างกายและอารมณ์ที่คาดเดาไม่ได้ อีกทั้งหลายๆ คนกลัวว่าการเข้าสู่วัยทองจะกลายเป็นภาระของคนรอบข้าง
    แต่การดูแลเอาใจใส่สุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ รวมถึงหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง สามารถลดโอกาสเสี่ยงของการเกิดโรคแทรกซ้อนต่างๆ ได้ การพบแพทย์เพื่อปรึกษาอาการวัยทองและรับการรักษาด้วยวิธีการที่เหมาะสม จะช่วยให้ผ่านช่วงวัยทอง ไปได้ด้วยสุขภาพที่แข็งแรงและปราศจากโรคภัย

ทีมแพทย์โรงพยาบาล BNH ได้ให้ความสำคัญการดูแลสุขภาพสตรี เพื่อตอบโจทย์ Complete Care อันเป็นการดูแลที่เรามุ่งมั่นมอบให้ผู้รับบริการทุกคน เรามอบการดูแลทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และสุขภาวะทางเพศ เพื่อให้คุณหรือคนที่คุณห่วงใยได้เตรียมความพร้อมและใช้ชีวิตวัยทองอย่างมีความสุข

Ref: spineinfo| emedicinehealth| hss | clevelandclinic

นพ. บุญเลิศ เตรียมอมรวุฒิ

ศูนย์สุขภาพสตรี

ความชำนาญพิเศษ
สูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา

ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเตรียมตัวและอาการวัยทอง (FAQ)

ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์​ | Appointment

  • รศ. นพ. วิชัย เติมรุ่งเรืองเลิศ

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    โรคมะเร็งและเนื้องอกสตรี

  • รศ. นพ. วิรัช วิศวสุขมงคล

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา, การผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช

  • ศ. นพ. เยื้อน ตันนิรันดร

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    เวชศาสตร์มารดาและทารก

  • นพ. ประสิทธิ์ เผ่าทองคำ

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    อายุรกรรมทั่วไป เวชพันธุศาสตร์

  • พญ. ชโลมขวัญ ประยูรเวชช์

    ศูนย์ส่งเสริมการมีบุตร | ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    ภาวะมีบุตรยาก, เวชศาสตร์การเจริญพันธุ์, สูติศาสตร์นรีเวชวิทยา

  • พญ. กริชา ไม้เรียง

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    มะเร็งนรีเวช

  • พญ. กุลธิดา ฤทธิรังศรีโรจน์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    Gynecologic Oncology

  • พญ. ชินา โอฬารรัตนพันธ์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    Gynecologic Oncology

  • พญ. ชื่นกมล ชรากร

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูตินารีเวชวิทยาทั่วไป

  • พญ. ณัฏฐ์กฤตา โพธิพรธวัฒน์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    นรีเวช, มะเร็งปากมดลูก, มะเร็งมดลูก, มะเร็งรังไข่

  • รศ. นพ. ดำรง ตรีสุโกศล

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูตินารีเวชวิทยาทั่วไป

  • ผศ. นพ. ตุลย์ สิทธิสมวงศ์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    โรคมะเร็งและเนื้องอกสตรี