Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

Translated by AI

ถุงน้ำในรังไข่ (ซีสต์) เกิดจากอะไร? รู้ทันอันตรายที่ซ่อนอยู่ในร่างกาย

โรคที่พบบ่อยในผู้หญิง นอกจากโรคที่เกี่ยวกับปากมดลูกและมะเร็งเต้านมแล้ว ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่เราควรให้ความสำคัญ นั่นก็คือ “ถุงน้ำในรังไข่” หรือ “ชีสต์” เพราะหากไม่ดูแลสุขภาพของตัวเอง และหากปล่อยไว้นานจนมีอาการรุนแรงมากขึ้น ก็อาจจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายหรืออาจเสี่ยงเป็นต่อการเกิดโรคมะเร็งได้

ถุงน้ำในรังไข่ หรือ ซีสต์ เกิดจากอะไร?

อวัยวะทุกอย่างภายในร่างกายของคนเรามีโอกาสเกิดซีสต์ได้ ไม่ว่าจะเป็นผิวหนัง ไขมัน กระดูก อวัยวะภายใน หรือแม้กระทั่งสมอง

 

ถุงน้ำในรังไข่เป็นภาวะที่รังไข่มีถุงน้ำเกิดขึ้น โดยจะพบซีสต์หรือถุงน้ำหลายใบในรังไข่ และเมื่อซีสต์หรือถุงน้ำเข้าไปเบียดรังไข่ ก็จะทำให้การทำงานของรังไข่ผิดปกติ เกิดเป็นก้อนหรือตุ่มตามร่างกาย โดยมีลักษณะเป็นถุงที่บรรจุอากาศ ของเหลว น้ำ ไขมัน และอาจมีเนื้อเยื่อผสมอยู่ ซึ่งมักจะไม่ค่อยมีอาการเตือนใดๆ จนกว่าจะรู้ตัวก็กลายเป็นก้อนใหญ่ และมีภาวะแทรกซ้อนไปแล้ว

 

สาเหตุของการเกิดภาวะถุงน้ำในรังไข่นั้น อาจเกิดจากความผิดปกติของรังไข่ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงตกไข่ หรือเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ ทั้งนี้ รังไข่มีโอกาสเกิดซีสต์ได้บ่อย ยิ่งเมื่อเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ก็จะเกิดซีสต์หรือถุงน้ำรังไข่ ซึ่งจะโตแล้วยุบหายไปตามรอบเดือนจากการตกไข่เป็นปกติได้

ถุงน้ำในรังไข่ หรือ ซีสต์อันตรายไหม?

ภาวะถุงน้ำในรังไข่นั้นสามารถเกิดขึ้นได้ โดยที่ไม่ส่งผลกระทบต่อร่างกาย แต่ก็ขึ้นอยู่กับชนิดของถุงน้ำ ในรังไข่ด้วยว่าเป็นชนิดใด

 

  • ฟังค์ชั่นนัล ซีสต์ (Functional cyst) : ถุงน้ำชนิดที่พบบ่อยที่สุด เป็นภาวะที่เกิดจากการทำงานตามปกติของรังไข่เพื่อสร้างไข่ที่เป็นเซลล์สืบพันธุ์ของฝ่ายหญิง จะเป็นถุงน้ำที่โตขึ้นแล้วแตกทำให้เซลล์ไข่ไหลออกมา หลังจากนั้นถุงน้ำนี้ก็จะค่อยๆ ยุบตัวไปเอง หรือกล่าวง่ายๆ คือ มักเกิดขึ้นพร้อมกับรอบเดือนและฝ่อไปเอง ไม่มีอันตรายใดๆ 
  • เดอร์มอยด์ซีสต์ (Dermoid cyst) : ภาวะนี้ทำให้ใครหลายๆ คน เข้าใจผิดว่าเราโดนทำคุณไสยฯซึ่งที่จริงแล้ว มันเกิดจากเซลล์ที่มีความสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆ มาอยู่ที่บริเวณรังไข่ตั้งแต่แรกเกิด แล้วมีการพัฒนาหรือถูกกระตุ้นด้วยปัจจัยบางอย่างให้เจริญไปเป็นเซลล์ไขมัน เส้นผม กระดูกอ่อน หรือฟัน จนเกิดเป็นถุงน้ำที่รังไข่เรียกว่า เดอร์มอยด์ซีสต์ กล่าวคือ ถุงน้ำรังไข่ชนิดนี้เกิดจากความผิดปกติของการแบ่งเซลล์ มักพบพร้อมกับไขมัน เส้นผม และฟัน แต่ไม่ใช่เนื้อร้าย
  • ถุงน้ำที่คล้ายเนื้องอก (Endometrioma) : ถุงน้ำชนิดนี้เกิดขึ้นจากการที่เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ และมีการเจริญเติบโตของเซลล์ท่อบุโพรงมดลูก ส่งผลให้เมื่อมีประเดือนในแต่ละรอบเดือน ก็จะมีการสะสมเลือดมากขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดการอักเสบจนกลายเป็นถุงน้ำที่มีของเหลวสีคล้ายช็อกโกแลต หรือที่มักเรียกว่า “ช็อกโกแลต ซีสต์ – Chocolate Cyst”  นั่นเอง
  • เนื้องอกที่เป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็ง (Malignant) : เป็นเนื้อเยื่อที่เจริญเติบโตอย่างควบคุมไม่ได้ และแพร่กระจายลุกลามไปเรื่อย ๆ ตามเนื้อเยื่ออื่นในบริเวณใกล้เคียง หรือเนื้อเยื่อที่อวัยวะอื่น ๆ ผ่านทางเลือด โดยเซลล์เนื้อร้ายจะไปทำลายเซลล์ปกติ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการเจ็บป่วยหรืออาจถึงขั้นเสียชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกวิธี

สัญญาเตือนว่าคุณอาจมีถุงน้ำในรังไข่หรือซีสต์

  • ปวดหน่วงท้องน้อย
  • ปัสสาวะบ่อยขึ้น เนื่องจากซีสต์เริ่มโตขึ้น
  • รู้สึกเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
  • ประจำเดือนมาผิดปกติ คือ มามากหรือน้อยกว่าปกติ หรือประจำเดือนขาด มากะปริบกะปรอย และปวดมากขึ้นเรื่อยๆ ในทุกเดือน 
  • คลำเจอก้อนเนื้อที่หน้าท้องน้อย ท้องขยายใหญ่ขึ้น
  • หน้าท้องโตขึ้นผิดปกติ
  • ทานอาหารเพียงเล็กน้อยแต่รู้สึกอิ่ม ท้องอืด
  • สิวขึ้นเยอะกว่าปกติ
  • บางรายมีอาการปวดท้องน้อยเฉียบพลัน เนื่องจากขั้วถุงน้ำรังไข่บิด หรือถุงน้ำรังไข่แตก ในกรณีนี้ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

นอกจากนี้แล้ว ในผู้ป่วยบางรายที่มีน้ำหนักเกิน มีลักษณะอ้วนแบบลงพุง ก็ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงของการเกิดภาวะถุงน้ำในรังไข่ได้อีกด้วย หากมีอาการดังกล่าว ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรักษา เพราะถ้าปล่อยไว้อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็ง หรือมีบุตรยาก ซึ่งในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการไม่ชัดเจน หรือไม่แสดงอาการใดๆ ดังนั้นจึงแนะนำให้สังเกตตนเอง และพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพประจำปี

 

วิธีการตรวจวินิจฉัยถุงน้ำรังไข่หรือซีสต์

  • ตรวจอัลตร้าซาวด์ผ่านทางหน้าท้อง จะต้องดื่มน้ำเปล่าแล้วกลั้นปัสสาวะเอาไว้ เพื่อให้สามารถมองเห็นมดลูกและรังไข่ได้ชัดเจนขึ้น
  • ตรวจอัลตร้าซาวด์ผ่านทางช่องคลอด แพทย์จะสอดอุปกรณ์อัลตร้าซาวด์ขนาดเล็กประมาณ 2 เซนติเมตร เข้าไปทางช่องคลอด ซึ่งจะสามารถมองเห็นหน้าท้องได้อย่างชัดเจน เนื่องจากไม่ต้องพวกชั้นผิวหนัง ชั้นไขมัน หรือชั้นกล้ามเนื้อ ซึ่งผลการตรวจมีความแม่นยำมากกว่าแบบตรวจอัลตร้าซาวด์ผ่านหน้าท้อง

ถุงน้ำรังไข่หรือซีสต์ สามารถรักษาได้ด้วยวิธีไหนบ้าง?

ติดตามอาการ

กรณีสงสัยว่าเป็นถุงน้ำรังไข่ชนิดฟังค์ชั่นนัล ซีสต์ แพทย์จะนัดตรวจติดตามอาการเพื่อดูว่าถุงน้ำยุบไปเองหรือไม่ โดยบางรายอาจต้องได้รับยาคุมกำเนิดแล้วจึงนัดมาตรวจซ้ำ ถ้าซีสต์ไม่ยุบหรือโตขึ้นแสดงว่าไม่ใช่ฟังค์ชั่นนัล ซีสต์ ก็จะทำการรักษาหรือผ่าตัดออก

 

ผ่าตัดไม่ฉุกเฉิน

มักจะทำในกรณีเป็นช็อกโกแลตซีสต์ขนาดใหญ่ หรือมีผลทำให้มีบุตรยาก หรือเป็นซีสต์ที่เป็นเนื้องอกรังไข่ เป็นต้น โดยการผ่าตัดทำได้ทั้งแบบผ่าตัดเปิดหน้าท้อง หรือผ่าตัดแบบส่องกล้อง โดยจะผ่าตัดเลาะเอาซีสต์ออกอย่างเดียว หรือตัดรังไข่ออกทั้งหมด จะตัดออก 1 ข้างหรือ 2 ข้าง หรือจะต้องตัดมดลูกออกด้วยหรือไม่ ก็ขึ้นอยู่กับอายุผู้ป่วย ชนิดและขนาดของซีสต์ ความต้องการที่จะมีบุตรอีกในอนาคต เป็นต้น

 

ผ่าตัดฉุกเฉิน

มักทำในกรณีถุงน้ำรังไข่แตกหรือถุงน้ำรังไข่มีขั้วบิด ซึ่งเกิดได้ทั้งการเป็นฟังค์ชั่นนัล ซีสต์ และเนื้องอกถุงน้ำรังไข่ แต่ในกรณีที่เป็นฟังค์ชั่นนัล ซีสต์ แตก

 

การผ่าตัดแบบส่องกล้องนั้นมีข้อดี คือ ผู้ป่วยจะมีแผลเล็ก เจ็บน้อย และสามารถฟื้นตัวได้เร็ว ทั้งนี้ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมกับอาการของผู้ป่วย

หากรักษาหายแล้ว สามารถเป็นซ้ำได้อีกหรือไม่?

ภาวะถุงน้ำในรังไข่ มีโอกาสเกิดซ้ำอีก ขึ้นอยู่กับการดำรงชีวิตและทานอาหาร ดังนั้น เราควรดูแลตัวเองเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงและป้องกันตัวเองจากภาวะนี้ โดยการลดความอ้วน ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ไม่เครียด เพราะจะส่งผลให้ฮอร์โมนผิดปกติ และควรเข้ารับการตรวจภายในเป็นประจำ คอยสังเกตตนเอง และรีบมาพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติของประจำเดือน หรือมีอาการปวดท้องที่ผิดปกติ

ดูแลสุขภาพภายในของผู้หญิงที่ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลบีเอ็นเอช (BNH Women’s Health Centre)

ด้วยประสบการณ์ด้านการดูแลสุขภาพสตรีอย่างต่อเนื่องยาวนาน ศูนย์สุขภาพสตรี (Women’s Health Centre) โรงพยาบาลบีเอ็นเอช พร้อมดูแลทุกมิติด้วยความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในเรื่องสุขภาพสตรีเป็นพิเศษ และ ศูนย์มะเร็งนรีเวช (Gynecology Centre) บริการตรวจคัดกรองโรค ให้คำปรึกษา ตลอดจนป้องกันและรักษา โรคมะเร็งปากมดลูก ในสตรีทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้ได้ผลตรวจที่มีความถูกต้องและแม่นยำ



Ref: spineinfo| emedicinehealth| hss | clevelandclinic

นพ. บุญเลิศ เตรียมอมรวุฒิ

ศูนย์สุขภาพสตรี

ความชำนาญพิเศษ
สูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา

ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE

ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์​ | Appointment

  • รศ. นพ. วิชัย เติมรุ่งเรืองเลิศ

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    โรคมะเร็งและเนื้องอกสตรี

  • รศ. นพ. วิรัช วิศวสุขมงคล

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา, การผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช

  • ศ. นพ. เยื้อน ตันนิรันดร

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    เวชศาสตร์มารดาและทารก

  • นพ. ประสิทธิ์ เผ่าทองคำ

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    อายุรกรรมทั่วไป เวชพันธุศาสตร์

  • พญ. ชโลมขวัญ ประยูรเวชช์

    ศูนย์ส่งเสริมการมีบุตร | ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    ภาวะมีบุตรยาก, เวชศาสตร์การเจริญพันธุ์, สูติศาสตร์นรีเวชวิทยา

  • พญ. กริชา ไม้เรียง

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    มะเร็งนรีเวช

  • พญ. กุลธิดา ฤทธิรังศรีโรจน์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    Gynecologic Oncology

  • พญ. ชินา โอฬารรัตนพันธ์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    Gynecologic Oncology

  • พญ. ชื่นกมล ชรากร

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูตินารีเวชวิทยาทั่วไป

  • พญ. ณัฏฐ์กฤตา โพธิพรธวัฒน์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    นรีเวช, มะเร็งปากมดลูก, มะเร็งมดลูก, มะเร็งรังไข่

  • รศ. นพ. ดำรง ตรีสุโกศล

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    สูตินารีเวชวิทยาทั่วไป

  • ผศ. นพ. ตุลย์ สิทธิสมวงศ์

    ศูนย์สุขภาพสตรี

    ความชำนาญพิเศษ
    โรคมะเร็งและเนื้องอกสตรี