ไมเกรนคืออะไร?
ไมเกรน (Migraine) เป็นโรคที่มีลักษณะอาการปวดหัวที่มีความรุนแรงมากกว่าอาการปวดหัวทั่วไป โดยมักเกิดขึ้นที่ด้านใดด้านหนึ่งของศีรษะ อาจมีอาการร่วมอื่น ๆ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน และมีความรู้สึกไวต่อแสงและเสียง สาเหตุที่แท้จริงของไมเกรนยังไม่เป็นที่เข้าใจแน่ชัด แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงในสมองและปัจจัยทางพันธุกรรม
ความแตกต่างระหว่างไมเกรนกับอาการปวดหัวทั่วไป
| ความแตกต่าง | ไมเกรน | ปวดหัวทั่วไป |
|---|---|---|
| ลักษณะของอาการปวด | มักจะมีอาการปวดหัวที่รุนแรงและเกิดขึ้นที่ด้านใดด้านหนึ่งของศีรษะ อาจมีลักษณะเป็นการเต้นตุบ ๆ (pulsating or throbbing pain) และสามารถรุนแรงจนรบกวนกิจวัตรประจำวันได้ | มักจะมีอาการปวดเป็นการกดทับหรือแน่นทั้งสองข้างของศีรษะ (pressure or tightness sensation) และไม่รุนแรงจนถึงขั้นรบกวนกิจวัตรประจำวันได้ |
| อาการร่วม | มักมีพวกอาการคลื่นไส้ อาเจียน แสงจ้า ไวต่อแสง เสียง หรือกลิ่น และอาจมีอาการเตือน (aura) ก่อนเกิดอาการปวดหัว เช่น เห็นแสงวูบวาบ หรือมองเห็นภาพบิดเบี้ยว | โดยปกติจะไม่มีอาการร่วมดังกล่าว หรือถ้ามีก็มักจะไม่รุนแรงเท่าไมเกรน เช่น อาจมีอาการเมื่อยล้าเล็กน้อย แต่ไม่ถึงขั้นมีอาการคลื่นไส้หรืออาเจียน |
| ความถี่และระยะเวลา | อาการปวดหัวไมเกรนมักจะคงอยู่นานตั้งแต่ 4 ชั่วโมงไปจนถึง 72 ชั่วโมง และอาจเกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นประจำหลายครั้งต่อเดือน | มักจะเป็นอาการปวดหัวชั่วคราว และหายไปเองภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่บ่อยนัก |
| ปัจจัยกระตุ้น | มีปัจจัยที่ส่งผลต่อไมเกรน เช่น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในผู้หญิง การอดอาหาร การนอนหลับไม่เพียงพอ หรือสภาพแวดล้อมต่าง ๆ | มักเกิดจากความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือการใช้สายตานานเกินไป เช่น ใช้คอม |
| การรักษา | การรักษาไมเกรนมักต้องใช้ยาที่เฉพาะเจาะจง หรือป้องกันการโจมตีล่วงหน้า เช่น ยาเฉพาะสำหรับไมเกรน ยาปรับฮอร์โมน หรือเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น | มักสามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดทั่วไป เช่น พาราเซตามอล และการพักผ่อนให้เพียงพอ |
อาการของไมเกรน แบ่งออกเป็นระยะ ดังนี้
Prodrome (ระยะก่อนปวด)
มักเกิดขึ้นประมาณ 1-2 วันก่อนการเกิดอาการไมเกรน โดยจะสังเกต
อาการที่พบได้แก่:
- ท้องผูก
- อารมณ์เปลี่ยนแปลง เช่น ซึมเศร้าหรืออารมณ์ดีเกินปกติ
- ปวดคอ
- กระหายน้ำและปัสสาวะบ่อยขึ้น
- การหาวบ่อย
Aura (ระยะออรา)
บางคนอาจมีอาการนำก่อนที่ไมเกรนจะเกิดขึ้นจริง อาการนำนี้อาจเกิดขึ้นก่อนหรือระหว่างไมเกรน
อาการที่พบได้แก่: - การเห็นแสงวูบวาบหรือภาพเบลอ
- การมองเห็นที่สูญเสียชั่วคราว
- การรู้สึกเหมือนเข็มทิ่มในร่างกาย
- การสูญเสียความสามารถในการพูดชั่วคราว
Attack (ระยะโจมตี)
ระยะโจมตีของไมเกรนสามารถกินเวลาตั้งแต่ 4 ชั่วโมงไปจนถึง 72 ชั่วโมง
อาการที่พบได้แก่: - ปวดหัวรุนแรงที่มักเกิดขึ้นด้านใดด้านหนึ่งของศีรษะ แต่สามารถเกิดได้ทั้งสองด้าน
- อาการปวดเป็นลักษณะการเต้นหรือกระตุก
- ความไวต่อแสง เสียง และบางครั้งกลิ่นหรือการสัมผัส
- คลื่นไส้และอาเจียน
Post-drome (ระยะหลังปวด)
ระยะนี้เกิดขึ้นหลังจากอาการปวดหัวสงบลงแล้ว อาจกินเวลาถึง 24 ชั่วโมง
อาการที่พบได้แก่: - รู้สึกอ่อนเพลียและมึนงง
- บางคนอาจรู้สึกอารมณ์ดีผิดปกติ
- การเคลื่อนไหวศีรษะอย่างรวดเร็วอาจกระตุ้นให้เกิดอาการปวดหัวอีกครั้งชั่วคราว
สาเหตุและปัจจัยกระตุ้นไมเกรน
ปัจจัยกระตุ้นให้เกิดอาการปวดหัว
- การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในผู้หญิง
ผู้หญิงมักจะมีอาการไมเกรนที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เช่น ก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน หรือในช่วงตั้งครรภ์และวัยหมดประจำเดือน - ลักษณะอาหาร
อาหารบางประเภท เช่น ชีส อาหารที่มีโซเดียมสูง ช็อกโกแลต และแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะไวน์แดง อาจกระตุ้นให้เกิดอาการไมเกรน - ความเครียด
“ความเครียดทั้งทางร่างกายและจิตใจเป็นปัจจัยที่สามารถกระตุ้นให้เกิดไมเกรนได้
รวมถึงการนอนหลับไม่เพียงพอหรือการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการนอนหลับ อาจเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดไมเกรน” - สิ่งกระตุ้นทางประสาทสัมผัส
แสงจ้า เสียงดัง หรือกลิ่นฉุน สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการไมเกรนในบางคนได้ - การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ
การเปลี่ยนแปลงของความดันบรรยากาศ อากาศร้อนจัด หรือเย็นจัด รวมถึงความชื้นสูง สามารถเป็นปัจจัยกระตุ้นไมเกรน
การรักษาและการป้องกันไมเกรน
การรักษาไมเกรนมุ่งเน้นที่การบรรเทาอาการและป้องกันการเกิดซ้ำ ยารักษาไมเกรนแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่ ยาบรรเทาอาการและยาป้องกันอาการ ยาบรรเทาอาการจะใช้เมื่อเริ่มมีอาการปวดหัว ขณะที่ยาป้องกันจะใช้เพื่อป้องกันการเกิดไมเกรนในอนาคต นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต เช่น การนอนหลับที่เพียงพอ การออกกำลังกาย และการจัดการความเครียด ก็เป็นส่วนสำคัญในการป้องกันไมเกรน
หากอาการปวดหัวมีความรุนแรงและไม่สามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดทั่วไป ควรพบแพทย์ทันที โดยเฉพาะหากมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น อาการมึนงง หรือปวดหัวที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี
Ref: spineinfo| emedicinehealth| hss | clevelandclinic
ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
พญ. ไอรีน ยินออง เกียรติกวานกุล
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
อายุรกรรมทั่วไป -
นพ. จรัน มาลฮอตรา
ศูนย์ตรวจสุขภาพ | แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
เวชปฏิบัติทั่วไป -
รศ. นพ. ฉันชาย สิทธิพันธุ์
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
โรคปอดและทรวงอก -
ผศ. ดร. นพ. ชัยชนะ นิ่มนวล
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
จิตเวชศาสตร์ -
รศ. นพ. ฐิตเวทย์ ตุมราศวิน
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
โรคข้อและรูมาตอยด์ -
นายแพทย์ ณัฐวุฒิ เกษทอง
แผนกอายุรกรรม | ศูนย์สมองและระบบประสาท
ความชำนาญพิเศษ
ประสาทวิทยา -
นพ. นพพล ลีลายุวัฒนกุล
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
โรคระบบการหายใจและภาวะวิกฤตโรคระบบการหายใจ -
พญ. นวลศรี แตระกุล
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
อายุรกรรมทั่วไป -
พญ. นิวัน กลิ่นงาม
แผนกอายุรกรรม | แผนกผู้ป่วยวิกฤต
ความชำนาญพิเศษ
อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ และเวชบำบัดวิกฤต -
พญ. ปิยาภัสร์ จิตภิรมย์
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
จิตเวช, จิตเวชเด็กและวัยรุ่น -
ผศ. นพ. พรเลิศ ฉัตรแก้ว
แผนกอายุรกรรม | แผนกห้องผ่าตัด
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา -
นพ. ยุทธนา บุษยวิทย์
แผนกอายุรกรรม
ความชำนาญพิเศษ
โรคภูมิแพ้