การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ (Low-dose computed tomography)
เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งปอด ตามหลักฐานทางการแพทย์
ในปัจจุบัน พบว่าโรคมะเร็งปอดเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของการเสียชีวิตจากมะเร็งในเพศชาย และเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตอันดับสองในเพศหญิงรองจากมะเร็งเต้านม
การใช้ภาพถ่ายรังสีทรวงอก (Chest X-Ray, CXR) เป็นระยะเวลาต่อเนื่องเพื่อคัดกรองโรคมะเร็งปอด จากการศึกษาที่มีในปัจจุบัน1 พบว่าไม่สามารถลดอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดได้ ดังนั้น จึงไม่แนะนำการคัดกรองมะเร็งปอดด้วย CXR
เปรียบเทียบประสิทธิภาพระหว่าง Chest X-Ray และ Low-dose computed tomography
ในปี 2011 The National Lung Screening Trial Research Team (NLST) 2 ได้ศึกษาการใช้ การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ (Low-Dose Computed Tomography, LDCT) ในการคัดกรองโรคมะเร็งปอดในกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงสูง โดยการทำ LDCT ทุกปี เป็นระยะเวลา 3 ปี เทียบกับกลุ่มที่ได้รับการคัดกรองด้วย CXR ทุกปี เป็นระยะเวลา 3 ปี พบว่า การคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT สามารถตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอดด้วยประสิทธิภาพที่เหนือกว่าและลดอัตราการเสียชีวิตได้มากถึง 20% เมื่อเทียบกับการใช้ CXR ในการตรวจคัดกรอง
หลังจากการศึกษาดังกล่าว การคัดกรองโรคมะเร็งปอดโดยการใช้ LDCT จึงได้รับการยอมรับ และนำมาผนวกในโปรแกรมตรวจคัดกรองมะเร็งและโปรแกรมตรวจสุขภาพ
การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ (LDCT) เป็นการตรวจเอกซ์เรย์คอมพิวเตอร์บริเวณทรวงอกโดยใช้ปริมาณรังสีต่ำและไม่ใช้การฉีดสารทีบรังสี เพื่อสร้างภาพ 3 มิติ ที่แสดงรายละเอียดของโครงสร้างในส่วนเนื้อปอด
ใครควรได้รับการตรวจ Low-dose computed tomography
จากหลักฐานทางการแพทย์ในปัจจุบันนั้น ได้แนะนำการใช้ LDCT ในการคัดกรองหรือตรวจหาระยะต้นของมะเร็งปอดในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงดังนี้
สมาคมศัลยศาสตร์ทรวงอกอเมริกัน (American Association for Thoracic Surgery)3
แนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT ประจำปีในกลุ่มเสี่ยง ดังต่อไปนี้
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุ 55 – 79 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 30 pack-year ขึ้นไป
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 20 pack-year ขึ้นไป และมีความเสี่ยงที่จะเกิดมะเร็งปอด (Cumulative risk of developing lung cancer) ตั้งแต่ 5% ขึ้นไป
- ผู้ป่วยมะเร็งปอดที่รักษาหายดีแล้วควรได้รับกาารคัดกรองมะเร็งด้วย LDCT ทุกปี จนถึงอายุ 79 ปี เพื่อตรวจหามะเร็งปอด (second primary lung cancer)
สมาคมโรคปอดของประเทศสหรัฐอเมริกา (American College of Chest Physicians)4
แนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT ประจำปี ในกลุ่มเสี่ยง ดังต่อไปนี้
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุ 55 – 77 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 30 pack-year ขึ้นไป โดยเป็นผู้สูบบุหรี่ (current smoker) หรือหยุดมาแล้วภายใน 15 ปี
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุ 50 – 80 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 20 pack-year ขึ้นไป โดยเป็นผู้สูบบุหรี่ (current smoker) หรือ หยุดมาแล้วภายใน 15 ปี
- กลุ่มคนไข้ที่มีแนวโน้มได้ประโยชน์จากการคัดกรองมะเร็งด้วย LDCT โดยการคำนวณความเสี่ยงจาก Clinical risk prediction
สมาคมมะเร็งวิทยาของประเทศสหรัฐอเมริกา (American Society of Clinical Oncology)5
แนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT ประจำปีในกลุ่มเสี่ยง ดังต่อไปนี้
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุ 55 – 74 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 30 pack-year ขึ้นไป โดยเป็นผู้สูบบุหรี่ (current smoker) หรือหยุดมาแล้วภายใน 15 ปี
สมาคม US Preventive Services Task Force6
แนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT ประจำปีในกลุ่มเสี่ยง ดังต่อไปนี้
- กลุ่มคนไข้ที่มีอายุ 50 – 80 ปีและมีประวัติการสูบบุหรี่จำนวน 20 pack-year ขึ้นไป โดยเป็นผู้สูบบุหรี่ (current smoker) หรือหยุดมาแล้วภายใน 15 ปี
Pack year คือ หน่วยวัดปริมาณการสูบบุหรี่เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยคำนวณจากจำนวนซองบุหรี่ที่สูบต่อวันคูณด้วยจำนวนปีที่สูบ ค่าตั้งแต่ 20 ขึ้นไปถือว่าเกินมาตรฐานความปลอดภัย
หลักฐานทางการแพทย์และคำแนะนำจากสมาคมแพทย์ในปัจจุบันยืนยันว่าการคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงนั้นมีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองและลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งปอดได้
บทความโดย
นพ. วศิน จิริศานต์
ความชำนาญพิเศษ
อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ และเวชบำบัดวิกฤต
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
นพ. วศิน จิริศานต์
แผนกอายุรกรรม, แผนกผู้ป่วยวิกฤต
ความชำนาญพิเศษ
อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ และเวชบำบัดวิกฤต
ภาษา
ไทย, อังกฤษ
อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ และเวชบำบัดวิกฤต
– Certificate European Diploma Intensive Care Medicine (EDIC), European Society Intensive Care Medicine (ESICM), 2018
– Certified Extracorporeal Membrane Oxygenation, La Pitie’Salpetriere hospital, Pierre et Marie Curie University, Paris, 2016
– Diplomate, Thai Board of Critical Care Medicine, 2014
– Diplomate, Thai Board of Pulmonary Medicine & Pulmonary Critical Care, 2013
– Diplomate, Thai Board of Internal Medicine, 2011
– ECMO Diploma, La Pitié Salpêtrière University Hospital, Paris, France, 2016
– Clinical Fellowship in Critical Care Medicine, Faculty of Medicine, Siriraj Hospital,Mahidol University, 2014
– Clinical Fellowship in Pulmonary and Critical Care Medicine, Chulalongkorn Hospital, 2013
– M.S., Faculty of Medicine, Chulalongkorn University, 2013
– M.D. , Faculty of Medicine Mahidol University, Siriraj Hospital,2005
ตารางออกตรวจแพทย์
| วัน | เวลา | แผนก |
|---|---|---|
| จันทร์ | 08:00 – 12:00 | แผนกอายุรกรรม, แผนกผู้ป่วยวิกฤต |
| อังคาร | 08:00 – 13:00 | แผนกอายุรกรรม, แผนกผู้ป่วยวิกฤต |
| พุธ | 08:00 – 12:00 | แผนกอายุรกรรม, แผนกผู้ป่วยวิกฤต |