โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนคืออะไร?
หมอนรองกระดูกตั้งอยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลัง ประกอบด้วยสองส่วน ส่วนแรกมีลักษณะคล้ายเจล อยู่ตรงกลางของหมอนรองกระดูก ถูกห่อหุ้มโดยอีกส่วนของหมอนรองกระดูกซึ่งมีลักษณะคล้ายวงแหวนอยู่ด้านนอกสุดและมีลักษณะแข็งกว่า หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนเกิดขึ้นเมื่อส่วนกลางที่มีลักษณะคล้ายเจลถูกดันออกมาทางรอยฉีกขาดของวงแหวนด้านนอก และกดทับเส้นประสาท ส่งผลให้มีอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงที่คอ หลัง หรือขา โดยส่วนใหญ่อาการจะดีขึ้นเองภายในไม่กี่สัปดาห์ แต่หากอาการไม่หาย ควรปรึกษาแพทย์
หมอนรองกระดูกสันหลังฉีกขาดอาจเป็นเพราะการเสื่อมสภาพตามวัยหรือเกิดจากการได้รับบาดเจ็บที่หลังก็ได้
อาการของหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน
อาการขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่เกิดปัญหา:
เกิดที่หลังส่วนล่าง(Lumbar Spine)
- ปวดบริเวณหลังส่วนล่าง
- ปวดบริเวณก้นหรือขาข้างใดข้างหนึ่ง (อาการปวดเส้นประสาทไซอาติก (Sciatic nerve))
- ชาหรือเหน็บที่ขาหรือเท้า
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง
เกิดที่บริเวณคอ (Cervical Spine):
- ปวดคอ โดยเฉพาะด้านหลังหรือด้านข้าง
- ชาหรือเหน็บที่แขน
- ปวดระหว่างสะบักหรือร้าวไปถึงไหล่ แขน และนิ้วมือ
- อาการปวดรุนแรงขึ้นเมื่อก้มหรือหันคอ
โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนเกิดขึ้นได้อย่างไร
อาการของไส้เลื่อนขาหนีบ ได้แก่:
วงแหวนด้านนอกของหมอนรองกระดูกอาจอ่อนแอลงและฉีกขาด จนทำให้ส่วนที่อยู่ด้านในและมีลักษณะคล้ายเจลหลุดออกมาทางรอยฉีกนั้นและกดทับเส้นประสาท รอยฉีกขาดอาจเกิดจากสาเหตุต่อไปนี้
- ความเสื่อมของร่างกายตามวัย
- การได้รับบาดเจ็บที่หลัง
- การก้มตัวหรือบิดตัวซ้ำๆ
- การยกของหนักผิดท่า
ปัจจัยเสี่ยง:
- ผู้มีอายุ 30-50 ปี (ผู้ชายเสี่ยงมากกว่าผู้หญิง 2 เท่า)
- พันธุกรรม
- สูบบุหรี่
- นั่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน เช่น ขับรถบ่อย ๆ
- น้ำหนักเกินหรือเป็นโรคเบาหวาน
- การไม่ออกกำลังกาย
การตรวจวินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนมีวิธีการอย่างไร
แพทย์จะตรวจร่างกายและอาจส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น
การเอกซเรย์ (X-ray) แม้วิธีนี้อาจไม่ทำให้ตรวจเจอการเคลื่อนของหมอนรองกระดูกสันหลัง แต่ทำให้เห็นภาพรวมของสุขภาพหลังโดยทั่ว ๆไปและความผิดปกติที่อาจเป็นสาเหตุอื่นของอาการปวดหลัง
การตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) การตรวจชนิดนี้จะทำให้เราตรวจสอบสภาพของกระดูกสันหลังด้วยความละเอียดและแม่นยำมากขึ้น เพราะจะทำให้เราเห็นด้านรอบ ๆ ของกระดูกสันหลัง
การตรวจด้วยเครื่อง MRI การตรวจชนิดนี้ใช้สนามแม่เหล็กและคลื่นความถี่วิทยุ จึงสามารถระบุตำแหน่งของหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนได้และเส้นประสาทใดที่ถูกกด
การตรวจไขสันหลัง วิธีนี้ทำได้โดยฉีดสีเข้าไปในโพรงน้ำไขสันหลัง ในช่วงการตรวจโดย CT Scan การตรวจชนิดนี้สามารถแสดงแรงกดดันที่ไขสันหลังและเส้นประสาท
มีวิธีการใดบ้างที่ใช้รักษาโรคหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน
- การรับประทานยา ได้แก่ กลุ่มยาแก้ปวด เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen), กลุ่มยารักษาอาการปวดจากเส้นประสาท (Neuropathic drug), ยาคลายกล้ามเนื้อ, ยากลุ่มโอปิออยด์ (กลุ่มยาที่ใช้ระงับอาการปวดระดับปานกลางไปถึงรุนแรง)
- การฉีดคอร์ติโซน หากยาแก้ปวดชนิดรับประทานไม่ได้ผล แพทย์อาจฉีดยาบริเวณรอบเส้นประสาทที่ไขสันหลัง
- การทำกายภาพบำบัด
- การผ่าตัด เมื่อวิธีรักษาอื่นไม่ได้ผลหรือเส้นประสาทที่ควบคุมการปัสสาวะหรืออุจจาระถูกกดหรือการยืนหรือเดินมีปัญหา แพทย์จะใช้วิธีนี้ โดยส่วนใหญ่แล้ว แพทย์มักใช้วิธีการผ่าตัดหมอนรองกระดูกผ่านกล้อง (Discectomy) ซึ่งเป็นวิธีที่นำกล้องและเครื่องมือผ่าเข้าไปในแผลขนาดเล็กเพื่อนำหมอนรองกระดูกสันหลังที่ยื่นออกไป
เราจะป้องกันไม่ให้เป็นโรคหมอนรองกระดูกเคลื่อนได้อย่างไร
- ยกของถูกท่า (งอเข่าแทนการก้มหลัง)
- รักษาน้ำหนักให้เหมาะสม
- จัดร่างกายให้อยู่ในท่าที่ไม่ก่อให้เกิดแรงกดทับกระดูกสันหลัง
- ยืดเหยียดกล้ามเนื้อบ่อยๆ
- ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงและยืดหยุ่นของหลังและท้อง
- เลิกสูบบุหรี่
Ref: Mayoclinic | clevelandclinic
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
ศ. นพ. วิชาญ ยิ่งศักดิ์มงคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. อาทิตย์ หงส์วานิช
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. เอกปฏิภาณ เอี่ยมสกุลนนท์
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์ออโธปิดิกส์ -
นพ.ปัตย์ ปั้นเหน่งเพ็ชร
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา เวชศาสตร์การระงับปวด -
รองศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.พญ. พรพรรณ เฉลิมกิจพานิชย์
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา อนุสาขา เวชศาสตร์ความปวด -
นพ. มาร์วิน เทพโสพรรณ
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา -
รศ. พญ. สุปราณี นิรุตติศาสน์
ศูนย์กระดูกสันหลัง | แผนกห้องผ่าตัด
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีแพทย์ และ ผู้เชี่ยวชาญการบำบัดความปวด -
นพ. ณัฐพัฒน์ ตั้งจิตเจริญ
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูกและโรคกระดูกสันหลัง