Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

Translated by AI

การขูดหินปูนและเกลารากฟัน: วิธีรักษาโรคเหงือกอักเสบที่คุณควรรู้

การขูดหินปูนและเกลารากฟันคืออะไร

การขูดหินปูนและเกลารากฟัน (Scaling and Root Planing) เป็นกระบวนการทำความสะอาดช่องปากแบบเจาะลึก เพื่อกำจัดคราบพลัค หินปูน และแบคทีเรียที่แอบซ่อนอยู่ใต้เหงือกและบริเวณรากฟัน

การสะสมของคราบแบคทีเรียเหล่านี้เกิดจากการแปรงฟันที่ไม่ถูกวิธีหรือไม่สม่ำเสมอ เมื่อปล่อยทิ้งไว้นานเดือน แบคทีเรียจะหลั่งสารพิษที่ทำลายเนื้อเยื่อเหงือก นำไปสู่การอักเสบและเป็นจุดเริ่มต้นของโรคปริทันต์

วิธีการรักษานี้เหมาะสำหรับผู้ที่เป็นโรคเหงือกอักเสบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจนถึงระยะกลาง เป็นทางเลือกการรักษาที่ไม่ต้องผ่าตัด แต่มีประสิทธิภาพในการคืนสุขภาพให้กับเหงือกและป้องกันการสูญเสียฟันในอนาคต

ดูเรื่องโรคปริทันต์เพิ่มเติมที่นี่ 

ถ้าหากเหงือกอักเสบแล้วไม่ขูดหินปูนและเกลารากฟัน จะเกิดอะไรขึ้น

โรคปริทันต์ในระยะแรกยังสามารถรักษาให้หายได้ด้วยการขูดหินปูนและการดูแลช่องปากที่ถูกต้อง เพราะในช่วงนี้กระดูกและเนื้อเยื่อที่ยึดฟันไว้ยังไม่ถูกทำลาย

แต่หากปล่อยให้แบคทีเรียก่อการอักเสบต่อไปเรื่อยๆ จะเกิดผลกระทบร้ายแรงตามมา:

  • กระดูกเบ้าฟันละลาย – การอักเสบขยายไปถึงกระดูกที่รองรับฟัน
  • ร่องเหงือกลึกลงไปเรื่อยๆ – ระยะห่างระหว่างเหงือกกับฟันเพิ่มขึ้น
  • ฟันคลอนตัว – ฟันเริ่มไม่แน่นอีกต่อไป
  • เหงือกร่น – เหงือกถอยหลังจนเห็นรากฟันชัดเจน
  • กลิ่นปากรุนแรง – แบคทีเรียก่อให้เกิดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์
  • สูญเสียฟัน – ในที่สุดฟันอาจหลุดออกมาเอง

การขูดหินปูนและการเกลารากฟันต่างจากการขูดหินปูนทั่วไปอย่างไร

หลายคนคุ้นเคยกับการขูดหินปูนแบบทั่วไปที่ทำทุก 6 เดือน ซึ่งเป็นการบำรุงรักษาเพื่อสุขภาพฟันโดยทั่วไป แต่การขูดหินปูนและเกลารากฟันเป็นการรักษาโรคเหงือกอักเสบโดยเฉพาะ เนื่องจากมีการสะสมของคราบหินปูนลึกลงไปใต้เหงือก

ความแตกต่างหลัก:

การขูดหินปูน (Scaling)

  • ขจัดคราบพลัคและหินปูนที่เกาะบนผิวฟัน
  • เจาะลึกไปใต้เหงือกถึง 2-4 มิลลิเมตร หรือลึกกว่านั้นตามความจำเป็น

การเกลารากฟัน (Root Planing)

  • ปรับผิวรากฟันให้เรียบเนียน
  • ลดการยึดเกาะของคราบพลัคในอนาคต
  • ช่วยให้เนื้อเยื่อเหงือกกลับมายึดเกาะกับรากฟันได้ดีขึ้น

ที่จริงแล้ว การขูดหินปูนกับเกลารากฟันมีความคล้ายกันมาก ต่างกันเพราะความลึกของเหงือกที่ขูดหินปูน การขูดหินปูนจะอยู่ที่ 2-4 มิลลิเมตรใต้เหงือก หรือบริเวณเหนือเหงือก ส่วนการเกลารากฟัน จะเป็นการขูดหินปูนบริเวณที่ลึกไปกว่านั้น 

 

การรักษาทั้งสองขั้นตอนนี้ช่วยกำจัดแบคทีเรียตัวร้าย ลดอาการบวม แดง และเลือดออกของเหงือก รวมถึงป้องกันไม่ให้โรคลุกลามไปทำลายกระดูกเบ้าฟันซึ่งจะก่อให้เกิดการสูญเสียฟันตามมา

คุณอาจต้องการการขูดหินปูนและเกลารากฟัน หากมีอาการดังนี้:

  • เหงือกบวม แดง หรือมีเลือดออกขณะแปรงฟัน
  • มีกลิ่นปากที่รักษาไม่หาย
  • ฟันเริ่มโยก หรือเหงือกร่น
  • มีร่องลึกระหว่างฟันกับเหงือกมากกว่า 4 มม.
  • เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคโรคปริทันต์

ขั้นตอนการรักษาด้วยการขูดหินปูนและเกลารากฟัน

1. การประเมินเบื้องต้น

ทันตแพทย์จะตรวจสุขภาพช่องปากโดยละเอียด วัดความลึกของร่องเหงือกรอบฟันทุกซี่ และอาจถ่ายเอกซเรย์เพื่อดูสภาพกระดูกเบ้าฟัน

2. การให้ยาชา

เพื่อลดความเจ็บปวดระหว่างการรักษา โดยเฉพาะในกรณีที่ต้องขูดหินปูนลึกใต้เหงือก

3. การขูดหินปูน

ใช้เครื่องมือพิเศษกำจัดหินปูนและคราบพลัคทั้งเหนือและใต้เหงือกอย่างละเอียด

4. การเกลารากฟัน

ปรับผิวรากฟันให้เรียบเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรียและช่วยให้เหงือกสามารถยึดเกาะกับฟันได้ดีขึ้น

5. การใช้ยาปฏิชีวนะ (ถ้าจำเป็น)

อาจพ่นหรือฉีดยาฆ่าเชื้อรอบรากฟัน หรือสั่งยารับประทานเพื่อลดการติดเชื้อ

การขูดหินปูนและเกลารากฟันต้องทำกี่ครั้ง

ระยะเวลาและจำนวนครั้งขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค:

  • กรณีเบา: อาจเสร็จในครั้งเดียว ใช้เวลา 1-2 ชั่วโมง
  • กรณีปานกลาง: แบ่งทำ 2 ครั้ง โดยทำทีละซีกของปาก (ซ้ายบน-ล่าง และขวาบน-ล่าง)
  • กรณีรุนแรง: อาจต้องมาหลายครั้งตามคำแนะนำของทันตแพทย์

การขูดหินปูนและเกลารากฟันมีประโยชน์อย่างไร

หายใจสดชื่น – กำจัดแบคทีเรียสาเหตุกลิ่นปากเรื้อรัง

เหงือกสุขภาพดี – ลดการอักเสบ ไม่บวม ไม่แดง ไม่มีเลือดออก

ฟันแน่น – ป้องกันฟันโยกและการสูญเสียฟันในระยะยาว

ชะลอโรค – หยุดไม่ให้โรคเหงือกลุกลามหรือรุนแรงขึ้น

 

เสริมสร้างสุขภาพช่องปากและสุขภาพร่างกายโดยรวม แบคทีเรียจากการอักเสบในช่องปากสามารถเข้าสู่กระแสเลือดและส่งผลต่อโรคหัวใจ เบาหวาน และอื่น ๆ ได้

 

ดูเรื่องโรคปริทันต์เพิ่มเติมที่นี่ 

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการขูดหินปูนและเกลารากฟัน

แม้ไม่ใช่การผ่าตัด ก็อาจมีผลข้างเคียงเล็กน้อย เช่น

เลือดออก พบได้ในช่วง 1-2 วันแรกหลังการรักษา

เหงือกร่น เมื่อการอักเสบลดลง เหงือกอาจดูร่นลงและเห็นรากฟันชัดขึ้น

ฟันโยกเล็กน้อย ฟันอาจขยับได้บ้าง แต่แค่ชั่วคราว และในเวลาต่อมา เหงือกจะยึดเกาะฟันแน่นขึ้นตามปกติ

เสียวฟัน โดยเฉพาะเมื่อรับประทานของร้อนหรือเย็น แต่จะดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์

เจ็บหรือระคายเคือง อาการเจ็บเล็กน้อยที่เหงือก แต่บรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดทั่วไป

หากมีอาการผิดปกติ เช่น เลือดไหลไม่หยุด อาการบวมแดง หรือปวดมากผิดปกติ ควรติดต่อทันตแพทย์

การดูแลหลังการขูดหินปูนและเกลารากฟัน

สัปดาห์แรก

  • หลีกเลี่ยงอาหารกระตุ้น – ไม่รับประทานอาหารร้อนจัด เผ็ด เปรี้ยว หรือแข็งใน 1-2 วันแรก
  • แปรงฟันอย่างอ่อนโยน – ใช้แปรงขนนุ่มและแปรงเบาๆ
  • บ้วนปากด้วยน้ำเกลือ – หรือน้ำยาบ้วนปากที่ทันตแพทย์แนะนำ
  • หลีกเลี่ยงสิ่งเสพติด – งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
  • มาตามนัด – พบทันตแพทย์ตามกำหนดเพื่อติดตามผล

การกินยา (ถ้ามี)

ทานยาปฏิชีวนะและยาแก้อักเสบตามที่แพทย์สั่ง โดยต้องทานให้ครบตามกำหนดแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว

วิธีการดูแลช่องปากในระยะยาว

หลังจากผ่านการขูดหินปูนและเกลารากฟันแล้ว การดูแลช่องปากอย่างมีประสิทธิภาพจะช่วยป้องกันไม่ให้โรคเหงือกกลับมาอีกครั้ง ด้วยวิธีต่อไปนี้

แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง

ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน เพื่อทำความสะอาดซอกฟันที่แปรงไม่ถึง

พบทันตแพทย์เพื่อตรวจความผิดปกติและขูดหินปูนทุก 6 เดือน 

สรุป

การขูดหินปูนและเกลารากฟันเป็นวิธีรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับโรคเหงือกอักเสบและโรคปริทันต์ในระยะเริ่มต้น การเริ่มรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้ไม่ต้องเข้ารับการรักษาที่ซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูงในอนาคต

จำไว้ว่า การป้องกันยังคงดีกว่าการรักษา การดูแลช่องปากอย่างสม่ำเสมอและพบทันตแพทย์เป็นประจำคือกุญแจสำคัญในการมีฟันและเหงือกที่แข็งแรงไปตลอดชีวิต

หากคุณมีอาการใดๆ ที่กล่าวมาข้างต้น อย่าเนิ่นช้า ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อรับการประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพของคุณ

Ref: siphhospital | clevelandclinic |

ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE

ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์​ | Appointment

  • ทญ. จริยาภรณ์ นามะโน

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมคลองรากฟัน

  • ทพ. ธนิต เกียรติปานอภิกุล

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมประดิษฐ์ – รากเทียม

  • ทพญ. นุศรา ศิริตันติกร

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมทั่วไป

  • ทพญ. บุญจิรา อนุกูล

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมศัลยกรรมช่องปาก

  • ทญ. มยุรี งามอุโฆษ

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมทั่วไป

  • ทญ. มรกต กฤตย์กุลเจริญ

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมประดิษฐ์-รากเทียม

  • ทพญ. ยิ้ม มติธนวิรุฬห์

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมทั่วไป

  • ทพญ. ลัดดา วินารักษ์วงศ์

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมจัดฟัน

  • ทพ. ศักดิ์ชัย สุขุมพันธนาสาร

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมทั่วไป

  • ทพญ. สุภาพร สุทธิ์ประเสริฐพร

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมประดิษฐ์ – รากเทียม

  • ทพญ. อังคณา เตชเจริญปิติ

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมคลองรากฟัน

  • ทพญ. เกศรินทร์ โรจนสมสิทธิ์

    ศูนย์ทันตกรรม

    ความชำนาญพิเศษ
    ทันตกรรมปริทันต์ (โรคเหงือก)