โรคมะเร็งหลอดอาหารคืออะไร
มะเร็งหลอดอาหาร คือ มะเร็งที่เกิดขึ้นที่หลอดอาหารซึ่งเป็นกล้ามเนื้อที่มีรูปร่างเป็นท่อยาว ทำหน้าที่ลำเลียงอาหารจากคอไปที่กระเพาะอาหาร คนส่วนใหญ่จะไม่สังเกตเห็นอาการจนกระทั่งมะเร็งอยู่ในระยะลุกลามแล้ว ผู้ป่วยอาจมีอาการกลืนอาหารลำบาก หากตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะแรก ๆ อาจผ่าเซลล์มะเร็งออกได้
โรคมะเร็งหลอดอาหารเป็นมะเร็งที่พบ ได้บ่อยเป็นอันดับ 8 ของโลก จากสถิติโรคมะเร็งในประเทศไทยปี 2565 มีผู้ป่วยโรคมะเร็งหลอดอาหารประมาณ 3,400 คนต่อปี และมีผู้เสียชีวิตจากโรคนี้ประมาณ 3,200 คนต่อปี ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอายุ 55-65 ปี และเป็นเพศชาย
โรคมะเร็งหลอดอาหารเกิดขึ้นเมื่อเซลล์มะเร็งในหลอดอาหารแบ่งตัวและก่อตัวเป็นเนื้องอก หลายคนไม่รู้สึกว่ามีอาการจนกระทั่งมะเร็งแพร่กระจายไปแล้ว เพราะหลอดอาหารสามารถยืดขยายได้เพื่อให้ร่างกายสะดวกต่อการกลืนอาหารชิ้นใหญ่ เราเลยไม่รู้สึกเมื่อเซลล์มะเร็งก่อตัวในขนาดที่ไม่ใหญ่มาก เมื่อเนื้องอกใหญ่ขึ้น มันจะเริ่มอุดกั้นหลอดอาหาร ทำให้ผู้ป่วยกลืนลำบาก
มะเร็งหลอดอาหารมีกี่ประเภท
- มะเร็งหลอดอาหารชนิดอะดีโนคาร์สิโนมา (Adenocarcinoma) เซลล์มะเร็งก่อตัวในต่อมผลิตเมือก มักเกิดที่ส่วนล่างของหลอดอาหาร
- มะเร็งหลอดอาหารชนิดสความัส (Squamous cell carcinoma) มะเร็งชนิดนี้เกิดขึ้นที่เซลล์อความัสในหลอดอาหาร มักเกิดที่ส่วนบนและกลางของหลอดอาหาร
อาการของโรคมะเร็งหลอดอาหาร
- กลืนอาหารลำบาก
- อาเจียนหรือไอมีเลือด
- เสียงแหบหรือไอเรื้อรัง
- อาการเจ็บที่คอ, หลัง, ด้านหลังของกระดูกหน้าอกหรือระหว่างกระดูกสะบัก
- แสบร้อนกลางอก
- น้ำหนักลด
โรคมะเร็งหลอดอาหารเกิดขึ้นได้อย่างไร
แม้ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่มะเร็งหลอดอาหารอาจมีความเกี่ยวข้องกับปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้
- การสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า
- การดื่มแอลกอฮอล์ การดื่มแอลกอฮอล์ติดต่อกันนานหรือในปริมาณมาก
- โรคอ้วน ความอ้วนทำให้เกิดการอักเสบในหลอดอาหารและอาจกลายเป็นมะเร็งได้
- การเปลี่ยนแปลงของเซลล์เยื่อบุหลอดอาหาร (Barrett’s esophagus) และกรดไหลย้อนเรื้อรัง การเปลี่ยนแปลงของเซลล์เยื่อบุหลอดอาหารมักเกิดขึ้นที่ส่วนปลายด้านล่างของหลอดอาหารเพราะผู้ป่วยมีโรคกรดไหลย้อนเรื้อรังที่ไม่ได้รักษา แม้ผู้ป่วยโรคกรดไหลย้อนจะไม่มีภาวะนี้ อาการแสบร้อนกลางอกเป็นเวลานานก็ยังทำให้มีความเสี่ยงสูง
- ไวรัส HPV (Human papillomavirus) เป็นไวรัสที่พบบ่อย สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อที่เส้นเสียง ปาก มือ เท้า และอวัยวะเพศ
- มีประวัติเคยเป็นมะเร็ง ผู้ที่เคยเป็นมะเร็งบริเวณคอหรือศีรษะมีความเสี่ยงเช่นกัน
- การเป็นโรคอื่นมาก่อน เช่น โรคอะคาเลเซีย (Achalasia) ซึ่งทำให้กลืนลำบาก
- การสัมผัสสารเคมีจากการทำงาน ผู้ที่สัมผัสกับสารทำละลายที่ใช้ในงานซักแห้งเป็นเวลานาน
การตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็งหลอดอาหารมีวิธีการอย่างไร
แพทย์อาจตรวจผู้ป่วยด้วยวิธีต่อไปนี้
- การตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยการกลืนแป้ง (Barium Swallow) วิธีนี้ทำได้โดยผู้ป่วยจะต้องกลืนแป้งแบเรียมซัลเฟต (Barium Sulfate) เพื่อให้แป้งเคลือบผนังอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร และถ่ายภาพเอกซเรย์ เพื่อตรวจดูความผิดปกติต่าง ๆ เช่น การอุดตัน การอักเสบ แผล การตรวจชนิดนี้จะช่วยให้มองเห็นหลอดอาหารผ่านภาพเอกซเรย์ชัดขึ้น
- เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) มีประโยชน์สำหรับผู้ป่วยมะเร็งขั้นลุกลาม ใช้ตรวจดูว่ามะเร็งลุกลามไปถึงอกหรือช่องท้องหรือไม่
- การส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารส่วนต้น (Esophagogastroduodenoscopy: EGD/ Upper Endoscopy) วิธีนี้แพทย์จะสอดกล้อง Endoscope เข้าไปในปากเพื่อลงไปถึงลำไส้เล็กส่วนต้นและตรวจหาความผิดปกติที่หลอดอาหารและกระเพาะอาหาร ภาพที่กล้องบันทึกจะปรากฎที่หน้าจอและมีความคมชัด
- การตรวจระบบทางเดินอาหารโดยการส่องกล้องที่ติดอัลตราซาวนด์ (Esophageal endoscopic ultrasound) วิธีนี้แพทย์จะสอดกล้อง Endoscope เข้าทางปากเพื่อไปสู่บริเวณระบบทางเดินอาหาร จากนั้นจะเปิดเครื่องอัลตราซาวด์เพื่อให้เกิดคลื่นเสียงและสร้างภาพภายในระบบทางเดินอาหาร วิธีนี้ทำให้แพทย์มองเห็นความผิดปกติที่ที่ผนังทางเดินอาหาร และอวัยวะภายในที่อยู่ใกล้ระบบทางเดินอาหาร
- การตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) การส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารส่วนต้น แพทย์อาจสอดเครื่องมือผ่าตัดไปด้วยเพื่อเก็บชิ้นเนื้อที่หลอดอาหารและนำไปตรวจว่าเป็นเซลล์มะเร็งหรือไม่
การตรวจวินิจฉัยทำให้แพทย์สามารถแบ่งระยะของมะเร็งหลอดอาหาร โดยพิจารณาจากตำแหน่งและความลึกของก้อนมะเร็ง การแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง และการลุกลามไปยังเนื้อเยื่อหรืออวัยวะที่อยู่ห่างไกล
นอกจากนี้ แพทย์ยังแบ่งระดับของเนื้องอกด้วยซึ่งแบ่งได้ 4 ระดับ
- ระดับแรก เซลล์และเนื้อเยื่อมะเร็งมีความคล้ายเซลล์และเนื้องอกทั่วไป เซลล์และเนื้อเยื่อมะเร็งระดับนี้เติบโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย
- ระดับสอง เซลล์และเนื้อเยื่อมะเร็งมีความผิดปกติบ้าง แต่ยังคล้ายเซลล์และเนื้อเยื่อทั่วไปอยู่
- ระดับสามและสี่ เซลล์และเนื้อเยื่อมะเร็งแตกต่างจากเซลล์และเนื้อเยื่อทั่วไปโดยสิ้นเชิง เติบโตและแพร่กระจายได้เร็ว
มีวิธีการใดบ้างที่ใช้รักษาโรคมะเร็งหลอดอาหาร
การรักษาจะพิจารณาจากระยะและระดับของมะเร็ง การรักษาที่แพทย์อาจเลือกใช้มีดังนี้
- การผ่าตัดหลอดอาหาร (Esophagectomy) เป็นการรักษาที่เหมาะสำหรับมะเร็งหลอดอาหารระยะเริ่มต้น การผ่าตัดจะตัดบางส่วนหรือเกือบทั้งหมดของหลอดอาหารและเนื้อเยื่อรอบๆ ออก จากนั้น แพทย์จะสร้างหลอดอาหารใหม่โดยดึงบางส่วนของกระเพาะอาหารขึ้นมาไว้บริเวณทรวงอกและลำคอ
- การฉายรังสี เป็นวิธีการทำลายเซลล์มะเร็งโดยการส่องลำแสงรังสีไปยังเนื้องอก
- เคมีบำบัด ยาเคมีบำบัดจะเข้าไปทําลายหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง
- การส่องกล้องผ่าตัดติ่งเนื้อขนาดใหญ่ในลำไส้ (Endoscopic submucosal dissection, ESD) แพทย์จะสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดเข้าทางปาก เพื่อผ่าตัดเนื้องอกออกผ่านการดูภาพจากกล้อง และนำก้อนเนื้อมะเร็งออกมาทางปาก
- การส่องกล้องผ่าตัดติ่งเนื้อที่เยื่อบุผิว (Endoscopic mucosal resection, EMR) ถ้าเนื้องอกไม่ได้เติบโตเข้าไปในหลอดอาหารจนลึกมาก แพทย์อาจใช้วิธีนี้ในการนำเนื้องอกที่อยู่ในเยื่อบุผิวของหลอดอาหารออก
- การส่องกล้องผ่าตัดด้วยเลเซอร์ (Endoscopic laser therapy) เป็นวิธีที่ปล่อยลำแสงเลเซอร์ผ่านกล้องที่สอดทางปากเพื่อรักษาเนื้องอกและบรรเทาอาการเมื่อเนื้องอกอาจอุดตันหลอดอาหาร ทำให้กลืนอาหารลำบาก
- การรักษาด้วยวิธี Photodynamic Therapy วิธีนี้แพทย์จะฉีดยาที่เป็นสารไวแสงเข้าไปในหลอดเลือดผู้ป่วย จากนั้นจะยิงแสงเลเซอร์ไปที่เซลล์มะเร็งซึ่งจะดูดซับพลังงานจากแสงเลเซอร์ และส่งผ่านไปยังโมเลกุลของออกซิเจนในเนื้อเยื่อ ทำให้เซลล์มะเร็งถูกทำลาย
- ยามุ่งเป้า (Targeted therapy) เซลล์มะเร็งหลอดอาหารบางชนิดมีโปรตีน HER2 มากผิดปกติ ซึ่งโปรตีนนี้ช่วยเรื่องการเติบโตของเซลล์มะเร็ง ยามุ่งเป้าจะช่วยยับยั้งโปรตีน HER2
- การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) ยาภูมิคุ้มกันบำบัดช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อเซลล์มะเร็งหลอดอาหาร
เราจะป้องกันไม่ให้เป็นโรคมะเร็งหลอดอาหารได้อย่างไร
- การรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ
- น้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์
- ใส่อุปกรณ์ป้องกัน หากต้องทำงานที่สัมผัสกับสารเคมีที่เป็นตัวทำละลายบางชนิด
- ฉีดวัคซีน HPV
หากมีภาวะ Barrett’s esophagus หรือภาวะอื่นบางอย่าง ให้ตรวจคัดกรอง
Ref: clevelandclinic | mahidol |
ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
รศ.นพ. กฤษณ์ จาฏามระ
แผนกศัลยกรรม | BNH Breast Health Centre
ความชำนาญพิเศษ
โรคเต้านมและศัลยกรรมระบบทางเดินอาหารส่วนบน, ศัลยศาสตร์, ศัลยศาสตร์ทั่วไป, มะเร็ง, เคมีบำบัดมะเร็งเต้านม -
นพ. สิกฤษฏิ์ เด่นอริยะกูล
แผนกศัลยกรรม | BNH Breast Health Centre
ความชำนาญพิเศษ
– ศัลยกรรมโรคเต้านม -
นพ. สรรชัย วิโรจน์แสงทอง
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมทางเดินปัสสาวะ -
ผศ. พญ. กษยา ตันติผลาชีวะ
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนัก -
นพ. ธัญวัจน์ ศาสนเกียรติกุล
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ผ่าตัดส่องกล้องไทรอยด์ ไร้แผลเป็น ,ผ่าตัดศีรษะ คอ เต้านม -
พญ. นิรมล ตันเต็มทรัพย์
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมเฉพาะทางเด็ก -
ศ. นพ. พิเชฐ สัมปทานุกุล
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
พยาธิวิทยากายวิภาค , เซลล์วิทยา, การเจาะดูดเซลล์ด้วยเข็มเล็กเพื่อเซลล์วินิจฉัย -
นพ. มาวิน วงศ์สายสุวรรณ
แผนกศัลยกรรม | BNH Breast Health Centre
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์, ศัลยศาสตร์ทั่วไป, ศัลยศาสตร์หลอดเลือด, เคมีบำบัดมะเร็งเต้านม, หลอดเลือด -
นพ. ยงสรร วงศ์วิวัฒน์เสรี
คลินิกศัลยกรรมลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก | แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์,ศัลยศาสตร์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก -
นพ. สงวนชัย โชคดีสัมฤทธิ์
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมทางเดินปัสสาวะ -
นพ. เรืองชัย วัชรพงศ์
แผนกศัลยกรรม
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์ทางเดินปัสสาวะ -
นพ. ชัยยศ เสียงประเสริฐกิจ
แผนกศัลยกรรม | ศูนย์สมองและระบบประสาท
ความชำนาญพิเศษ
ประสาทศัลยศาสตร์