✨Translated by AI

Dupixent® (Dupilumab) คือยาอะไร? ใช้รักษาโรคอะไรบ้าง

Dupixent^® (ชื่อสามัญ dupilumab) เป็นยาชีววัตถุ (biologic drug) ที่ออกแบบมาเพื่อรักษาโรคภูมิแพ้และโรคอักเสบเรื้อรังหลายชนิด ซึ่งเกี่ยวข้องกับกลไกภูมิคุ้มกันที่เรียกว่า Type 2 inflammation ยานี้ทำงานโดย ยับยั้ง interleukin-4 receptor alpha (IL-4Rα) ซึ่งเป็นตัวรับร่วมของไซโตไคน์ IL-4 และ IL-13 สองโปรตีนที่มีบทบาทสำคัญในการเกิดอาการแพ้และการอักเสบเรื้อรัง

เมื่อปิดกั้น IL-4 และ IL-13 ได้ → การอักเสบลดลง อาการคันลดลง การสร้างเมือกและการบวมของเยื่อบุลดลง → อาการของโรคต่างๆ ดีขึ้น

Dupixent® ใช้รักษาโรคอะไรบ้าง

Dupixent^® ได้รับอนุมัติให้ใช้ในหลายข้อบ่งใช้ ดังนี้:

โรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (Atopic dermatitis, moderate to severe):

ใช้รักษาโรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ปานกลางถึงรุนแรงในผู้ใหญ่และผู้ป่วยเด็กอายุ ≥6 เดือน ที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาทาภายนอก หรือไม่สามารถใช้การรักษาดังกล่าวได้

โรคหอบหืด (Asthma, moderate to severe eosinophilic phenotype หรือ corticosteroid dependent):

ใช้เป็นการรักษาเสริมแบบต่อเนื่อง (add-on maintenance treatment) สำหรับผู้ใหญ่และผู้ป่วยเด็กอายุ ≥6 ปี ที่มีหอบหืดปานกลางถึงรุนแรงชนิด eosinophilic phenotype หรือที่ต้องพึ่งพากลูโคคอร์ติคอยด์
ไม่ได้ใช้เพื่อบรรเทาอาการหอบเฉียบพลัน (acute bronchospasm) หรือภาวะหอบหืดรุนแรงเฉียบพลัน (status asthmaticus)

Bullous pemphigoid:

ใช้รักษาผู้ใหญ่ที่มีภาวะ bullous pemphigoid (โรคตุ่มพองเรื้อรังที่เกิดจากภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (autoimmune blistering disease))

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Chronic obstructive pulmonary disease, refractory):

ใช้เป็นการรักษาเสริมแบบต่อเนื่องในผู้ใหญ่ที่โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังควบคุมได้ไม่ดีและมีลักษณะ eosinophilic phenotype เพื่อลดการกำเริบของโรค
ไม่ได้ใช้เพื่อบรรเทาอาการหอบเฉียบพลัน

Eosinophilic esophagitis:

ใช้รักษาผู้ใหญ่และผู้ป่วยเด็กอายุ ≥1 ปี ที่มีน้ำหนัก ≥15 กก. ซึ่งเป็นโรค eosinophilic esophagitis (โรคหลอดอาหารอักเสบเรื้อรังจากภูมิแพ้ ที่มีการสะสมของ eosinophil ในเยื่อบุหลอดอาหาร ทำให้ผู้ป่วยมีอาการ กลืนลำบาก ติดคอ เจ็บหน้าอก หรืออาหารติดค้างในหลอดอาหาร มักสัมพันธ์กับโรคภูมิแพ้ เช่น หอบหืด แพ้อาหาร หรือโรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้)

ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก (Chronic rhinosinusitis with nasal polyps):

ใช้เป็นการรักษาเสริมแบบต่อเนื่องในผู้ใหญ่และผู้ป่วยเด็กอายุ ≥12 ปี ที่โรคไซนัสอักเสบเรื้อรังร่วมกับติ่งจมูกควบคุมได้ไม่ดี
ช่วยลดขนาดโพลิป ลดคัดจมูก ปรับปรุงการรับกลิ่น และลดความจำเป็นในการผ่าตัดซ้ำ

ลมพิษเรื้อรังชนิดไม่ทราบสาเหตุ (Chronic spontaneous urticaria):

ใช้รักษาผู้ใหญ่และผู้ป่วยเด็กอายุ ≥12 ปี ที่ยังคงมีอาการแม้ได้รับการรักษาด้วย H1 antihistamine แล้ว
ไม่ได้ใช้สำหรับลมพิษชนิดอื่น

Prurigo nodularis:

ใช้รักษาผู้ใหญ่ที่มีภาวะ prurigo nodularis (โรคผิวหนังเรื้อรังที่มีตุ่มนูนแข็ง คันมาก และมักเกาเป็นแผลเรื้อรัง พบได้ตามแขน ขา หรือส่วนอื่นของร่างกาย สาเหตุเกี่ยวข้องกับ ความผิดปกติของระบบประสาทและภูมิคุ้มกันของผิวหนัง ร่วมกับการเกาเรื้อรัง ซึ่งมักไม่ตอบสนองต่อการรักษาทั่วไป)

กลไกการออกฤทธิ์

Dupilumab เป็น human monoclonal antibody ชนิด IgG4 ที่จับกับ IL-4Rα subunit ทำให้ยับยั้งการส่งสัญญาณของ interleukin-4 (IL-4) และ interleukin-13 (IL-13)

การยับยั้ง IL-4Rα ด้วย dupilumab จะลด การตอบสนองการอักเสบที่ถูกกระตุ้นโดย IL-4 และ IL-13 รวมถึง
- การหลั่งไซโตไคน์ก่อการอักเสบ (proinflammatory cytokines)
- การหลั่งเคโมไคน์ (chemokines)
- การสร้างไนตริกออกไซด์ (nitric oxide)
- การสร้าง IgE
อย่างไรก็ตาม กลไกการออกฤทธิ์ที่แท้จริงของ dupilumab ยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างสมบูรณ์
IL-4 และ IL-13 เป็นตัวการอักเสบสำคัญในหลายโรค เช่น
- โรคหอบหืด (Asthma)
- โรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (Atopic dermatitis)
- Bullous pemphigoid
- โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Chronic obstructive pulmonary disease)
- ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก (Chronic rhinosinusitis with nasal polyps)
- Eosinophilic esophagitis

วิธีใช้และการฉีด

Dupixent^® เป็นยาฉีดใต้ผิวหนัง (subcutaneous injection)
รูปแบบ: prefilled syringe และ prefilled pen
ผู้ป่วยหลายรายสามารถเรียนรู้วิธีฉีดเองที่บ้านได้

ขนาดยา

โรคหอบหืดชนิดปานกลางถึงรุนแรงที่มี eosinophilic phenotype หรือพึ่งพากลูโคคอร์ติคอยด์ชนิดรับประทาน

อาจใช้เป็น การรักษาเสริม (add-on therapy) ในผู้ป่วยหอบหืดที่
- ต้องใช้กลูโคคอร์ติคอยด์ชนิดรับประทานต่อเนื่อง
- มีลักษณะ eosinophilic phenotype (เช่น eosinophil ในเลือดส่วนปลาย ≥150 เซลล์/ไมโครลิตร)
- หรือมีโรคอักเสบชนิด type 2 ร่วมด้วย (เช่น atopic dermatitis, ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก) ซึ่งจำเป็นต้องรักษาควบคู่กัน
ควรใช้รักษาอย่างน้อย 4 เดือน เพื่อตัดสินประสิทธิผล
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 400 มก. ครั้งเดียว จากนั้น 200 มก. ทุก 2 สัปดาห์ หรือ 600 มก. ครั้งเดียว จากนั้น 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์

หมายเหตุ: เป็นขนาดยาที่แนะนำในผู้ป่วยที่ต้องใช้กลูโคคอร์ติคอยด์ชนิดรับประทานและมีโรคอักเสบชนิด type 2 ร่วมด้วย

โรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ชนิดปานกลางถึงรุนแรง (Atopic dermatitis, moderate to severe)

ใช้เป็น การรักษาเสริม (add-on therapy) ในผู้ป่วยที่ไม่สามารถควบคุมอาการได้ด้วยการใช้ยาทาภายนอกที่เป็นยาตามใบสั่งแพทย์ หรือในกรณีที่ไม่สามารถใช้การรักษาดังกล่าวได้
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 600 มก. ครั้งเดียว จากนั้น 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์
  - ในผู้ป่วยที่ควบคุมอาการได้หลังจากรักษาครบ 1 ปี อาจพิจารณาเว้นระยะการให้ยาเป็นทุก 3–4 สัปดาห์

Bullous pemphigoid

ใช้ร่วมกับการให้ กลูโคคอร์ติคอยด์ชนิดรับประทาน (oral corticosteroids) โดยเริ่มต้นด้วยขนาดยาที่สามารถควบคุมโรคได้ จากนั้นค่อย ๆ ลดขนาดยากลูโคคอร์ติคอยด์ลง (tapering) และให้ dupilumab เป็นการรักษาแบบ monotherapy ต่อไป
- หากมีการกำเริบของโรค (relapse) สามารถกลับมาใช้กลูโคคอร์ติคอยด์ร่วมอีกครั้งได้
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 600 มก. ครั้งเดียว จากนั้น 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังชนิดดื้อการรักษา (Chronic obstructive pulmonary disease, refractory) – การป้องกันการกำเริบของโรค

อาจใช้เป็นการรักษาเสริมระบบ (systemic add-on therapy) ที่เหมาะสมในผู้ป่วยที่มี eosinophilic COPD (จำนวน eosinophil ในเลือดส่วนปลาย ≥300 เซลล์/ไมโครลิตร) และยังมีการกำเริบบ่อยครั้ง แม้ได้รับการรักษามาตรฐานขนาดสูงสุดแล้ว เช่น
- ยาสเตียรอยด์ชนิดสูด (inhaled glucocorticoid)
- ยาขยายหลอดลมชนิดออกฤทธิ์ยาว (long-acting beta-agonist; LABA)
- ยาต้าน muscarinic ชนิดออกฤทธิ์ยาว (long-acting muscarinic antagonist; LAMA)
หากการรักษาไม่มีประสิทธิผล ควรหยุดยา ภายใน 6–12 เดือน
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์

Eosinophilic esophagitis

ผู้เชี่ยวชาญบางรายแนะนำให้ใช้ยานี้ในผู้ป่วยที่มีโรคภูมิแพ้ร่วม (เช่น หอบหืดรุนแรง, ผิวหนังอักเสบภูมิแพ้, ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก) หรือในผู้ที่ดื้อต่อการรักษาอื่น ๆ หรือปฏิเสธการรักษาแบบมาตรฐาน
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 300 มก. สัปดาห์ละครั้ง

Prurigo nodularis

แนะนำให้ใช้เป็นการรักษาเชิงระบบ (systemic treatment) อันดับแรก (first-line) สำหรับผู้ป่วยที่มีโรคเป็นบริเวณกว้าง หรือโรคที่ดื้อต่อการรักษาอื่น (refractory disease)
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 600 มก. ครั้งเดียว
  - ตามด้วย 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์

ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก (Chronic rhinosinusitis with nasal polyps)

อาจพิจารณาใช้เป็น การรักษาเสริม (add-on therapy) ในผู้ป่วยที่ไม่สามารถควบคุมอาการได้ด้วยการรักษาอื่น เช่น ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก (intranasal corticosteroids) และ/หรือการผ่าตัด
- ควรใช้รักษาอย่างน้อย 6 เดือน เพื่อตัดสินประสิทธิผล
- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์
  - ในผู้ป่วยที่ควบคุมอาการได้ดีอย่างสมบูรณ์ ผู้เชี่ยวชาญบางรายแนะนำให้สามารถเว้นระยะการให้ยาเป็นทุก 4 สัปดาห์

ลมพิษเรื้อรังชนิดไม่ทราบสาเหตุ (Chronic spontaneous urticaria)

- ขนาดยาและวิธีใช้ (SUBQ):
  - 600 มก. ครั้งเดียว
  - ตามด้วย 300 มก. ทุก 2 สัปดาห์

ประโยชน์ที่คาดหวังจาก Dupixent®

โรคผิวหนังภูมิแพ้ (AD):
ลดอาการคัน ผื่นแดง หนังกำพร้าหนาลง ทำให้ผิวดีขึ้น ผู้ป่วยจำนวนมากคุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างชัดเจน
หอบหืด:
ลดความถี่ของการกำเริบ ลดความจำเป็นต้องใช้สเตียรอยด์ระบบ ลดการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล
Chronic rhinosinusitis with nasal polyps:
ขนาดโพลิปลดลง อาการคัดจมูกดีขึ้น กลิ่นกลับมาดีขึ้น ลดโอกาสต้องผ่าตัดซ้ำ
Eosinophilic esophagitis:
ลด eosinophil ในหลอดอาหาร อาการกลืนอาหารดีขึ้น
Prurigo nodularis:
ลดจำนวนตุ่มนูน อาการคันบรรเทาลง ทำให้ผู้ป่วยนอนหลับและใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น

ผลข้างเคียงที่อาจพบ

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย:

ปฏิกิริยา ณ จุดฉีด (บวม แดง คัน)
เยื่อบุตาอักเสบ (conjunctivitis) หรือตาแดง
ปวดข้อ
เจ็บคอ

ผลข้างเคียงรุนแรง (พบไม่บ่อย):

แพ้ยา (hypersensitivity reaction)
Keratitis (กระจกตาอักเสบรุนแรง)
Eosinophilia (เม็ดเลือดขาว eosinophil สูงผิดปกติ)

ข้อควรระวัง

Dupixent^® ไม่ใช่ยาฉุกเฉิน: ไม่ใช้แทนยาพ่นขยายหลอดลมหรืออะดรีนาลีนเมื่อหอบเฉียบพลัน
ห้ามหยุดยามาตรฐานเอง: เช่น corticosteroid ต้องให้แพทย์เป็นผู้ปรับยา
ผู้ป่วยที่มีโรคตา ควรสังเกตอาการ หากมีตาแดง คัน หรือการมองเห็นผิดปกติควรรีบพบแพทย์
ควรฉีดครั้งแรกในสถานพยาบาลเพื่อสังเกตอาการแพ้

Checklist ก่อนเริ่มใช้ Dupixent®

ยืนยันว่าโรคและอายุเข้าเกณฑ์ข้อบ่งใช้
ได้รับการอธิบายวิธีการฉีดและตารางนัดชัดเจน
เข้าใจว่าไม่ใช่ยาฉุกเฉิน
รู้วิธีสังเกตอาการแพ้ยาและผลข้างเคียงที่ต้องระวัง
ปรึกษาแพทย์เรื่องค่าใช้จ่ายและสิทธิการรักษา

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: ต้องฉีดนานแค่ไหน?
A: ส่วนใหญ่เป็นการรักษาระยะยาว ขึ้นอยู่กับการตอบสนองและการประเมินของแพทย์

Q: ฉีดเองที่บ้านได้หรือไม่?
A: ผู้ป่วยหลายรายสามารถฉีดเองได้หลังได้รับการสอนจากแพทย์หรือพยาบาล

Q: ผลข้างเคียงเรื่องตาอันตรายไหม?
A: ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง เช่น ตาแดง คันตา แต่บางรายอาจเกิด keratitis ต้องรีบพบแพทย์ถ้าอาการแย่ลง

Q: ยาราคาแพงหรือไม่?
A: Dupixent^® เป็นยาชีวภาพ มักมีราคาสูง

สรุป

Dupixent^® (Dupilumab) เป็นยาชีวภาพที่ปิดกั้น IL-4 และ IL-13 ซึ่งเป็นตัวการหลักของการอักเสบแบบ Type 2 ได้รับการอนุมัติใช้ในหลายโรค ดังกล่าวข้างต้น

ยานี้มีประสิทธิภาพสูง ลดอาการเรื้อรังที่รบกวนคุณภาพชีวิต เช่น คันผิวหนัง หอบหืดรุนแรง โพลิปจมูก กลืนอาหารลำบาก และอาการคันจาก Prurigo nodularis ได้อย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม Dupixent^® ไม่ใช่ยาฉุกเฉิน ต้องใช้ตามแผนการรักษาของแพทย์และมีการติดตามอย่างใกล้ชิด