โรคกระดูกสันหลังเสื่อมคืออะไร
โรคกระดูกสันหลังเสื่อม (Degenerative Disc Disease) คือ
ภาวะทั่วไปของหมอนรองกระดูกสันหลังที่อาจจะแตกหรือเสื่อมลงตามอายุ หมอนรองกระดูกคั่นระหว่างข้อกระดูก ทำหน้าที่เป็นเหมือนเบาะกันการเสียดสีระหว่างข้อกระดูกสันหลังและทำให้กรดูกสันหลังเคลื่อนไหวอย่างคล่องตัว ผู้ที่เป็นโรคนี้ หมอนรองกระดูกอาจบางลง เปราะบาง หรือยืดหยุ่นน้อยลง ซึ่งจะทำให้ผู้ที่เป็นโรคนี้มีอาการปวดและข้อติด การรักษาอาจใช้ยา ทำกายภาพบำบัด หรือผ่าตัด
หน้าที่ของหมอนรองกระดูก คือ
กันกระแทกระหว่างข้อกระดูกสันหลัง, ช่วยกระจายน้ำหนักและแรงกดและช่วยให้กระดูกสันหลังเคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น
โรคกระดูกสันหลังเสื่อมเกิดขึ้นเมื่อส่วนในที่สุดที่มีลักษณะเหมือนเจลของหมอนรองกระดูกแห้งลงและวงแหวนที่หุ้มอยู่เปราะบาง ทำให้หมอนรองกระดูกยุบตัวหรือแตก เป็นอีกโรคหนึ่งที่มักพบในผู้สูงอายุ
ประเภทของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม
- หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนเอวเสื่อม (Lumbar Degenerative Disk Disease) ส่วนบั้นเอวของเรามีข้อกระดูกสันหลัง 5 ข้อและ 90% ของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมมักเกิดขึ้นที่ส่วนนี้
- หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม (Cervical Degenerative Disk Disease) หมอนรองกระดูกเสื่อมชนิดนี้เกิดขึ้นที่ข้อกระดูกสันหลังส่วนคอซึ่งมีทั้งหมด 7 ข้อ กระดูกสันหลังส่วนคอทำให้เราสามารถเคลื่อนไหวในแต่ละทิศทางได้ เช่น เงยหน้า ก้มหน้า หรือหันหน้า
- หมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมหลายบริเวณ (Multilevel Degenerative Disk Disease) หมอนรองกระดูกเสื่อมชนิดนี้เกิดขึ้นเมื่อความเสื่อมเกิดบนข้อกระดูกมากกว่าหนึ่งข้อหรือเกิดขึ้นในหลายส่วน
ระดับความรุนแรงของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม
- ระดับแรก หมอนรองกระดูกเริ่มเสื่อมและทำงานได้ไม่ดี
- ระดับที่สอง หมอนรองกระดูกเริ่มแห้ง ทำให้มันสั้นลงและยืดหยุ่นน้อยลง อาการปวดหลังและคอรุนแรงขึ้น
- ระดับที่สาม กระดูกสันหลังเริ่มสูญเสียความมั่นคง ทำให้เกิดโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบและอาการปวดรุนแรง
- ระดับที่สี หมอนรองกระดูกหดตัว ข้อกระดูกเสียดสีกัน หมอนรองกระดูกที่เสียหายกดทับเส้นประสาท
อาการของโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม
- อาการปวด มีทั้งอาการปวดที่ไม่รุนแรงมากและกระจายในพื้นที่กว้าง ๆ และปวดแปลบ
- อาการปวดตึง อาจปวดที่บริเวณหลังหรือคอ และอาจรุนแรงขึ้นเมื่อไม่ได้ขยับตัวเป็นเวลานาน
- การเคลื่อนไหวได้จำกัด อาจทำให้ผู้ป่วยขยับบางท่าไม่ได้
- ความอ่อนแรง ความอ่อนแรงอาจเกิดขึ้นที่ขาหรือแขน ถ้าเส้นประสาทถูกกดทับ
- อาการชาหรือเหน็บที่มือ, แขน, เท้าหรือขา ถ้าเส้นประสาทถูกกดทับ
โรคหมอนรองกระดูกเสื่อมเกิดขึ้นได้อย่างไร
- อายุที่มากขึ้น หมอนรองกระดูกเสื่อมเป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เพราะหมอนรองกระดูกสูญเสียความยืดหยุ่นและความชุ่มชื้นจากการใช้งานที่ยาวนาน
- พันธุกรรม
- อาชีพหรือกิจกรรมที่ทำ งานบางประเภทหรือกิจกรรมที่ต้องทำในท่าซ้ำ ๆ หรือยกของหนัก
- การได้รับบาดเจ็บที่กระดูกสันหลัง เช่น อุบัติเหตุรถยนต์หรือการเล่นกีฬา
การตรวจวินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมมีวิธีการอย่างไร
- การตรวจร่างกายเบื้องต้น แพทย์จะตรวจบริเวณกระดูกสันหลังของท่านเพื่อทดสอบอาการกดเจ็บ, ความปวดตึง, การเคลื่อนไหวได้จำกัด
- การตรวจด้วยเครื่อง MRI การตรวจชนิดนี้จะใช้สนามแม่เหล็กร่วมกับคลื่นวิทยุเพื่อตรวจสอบดูสภาพร่างกายผู้ป่วยอย่างละเอียด ทำให้เห็นภาพกระดูกและเนื้อเยื่อที่บริเวณกระดูกสันหลังได้ชัดเจน แพทย์ใช้วิธีนี้เพื่อตรวจสอบดูความเสียหายหรือความเสื่อมของหมอนรองกระดูก
การฉีดสีที่หมอนรองกระดูก (Discography) การฉีดสีมักทำระหว่างการตรวจเอกซเรย์ เพื่อตรวจสอบความเสียหายของหมอนรองกระดูก
มีวิธีใดบ้างที่ใช้รักษาโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม
แพทย์มักเลือกวิธีการรักษาตามสภาพอาการของคนไข้และระดับความรุนแรงของอาการปวด
- ยา ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen), นาพร็อกเซน (Naproxen) หากอาการปวดรุนแรง แพทย์อาจสั่งยากลุ่มโอปิออยด์ (Opioids) ซึ่งมีคุณสมบัติคล้ายคลึงมอร์ฟีน ออกฤทธิ์ต่อสมองและระบบประสาทส่วนปลายของร่างกาย ใช้ระงับอาการปวดปานกลางไปจนถึงรุนแรง นอกจากนี้ แพทย์อาจสั่งยาคลายกล้ามเนื้อ (Muscle relaxants) ก้ได้
- การทำกายภาพบำบัด วิธีนี้จะช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อให้แข็งแรงและช่วยปรับปรุงความยืดหยุ่นของร่างกายและช่วยให้ผู้ป่วยสามารถขยับท่าทางต่าง ๆ ได้มากขึ้น
- การฉีดยา การฉีดยาอาจรวมถึงการฉีดสเตียรอยด์ (Corticosteroid) บริเวณเส้นประสาทที่ได้รับความเสียหายซึ่งจะช่วยให้ระงับอาการปวดและการอักเสบ ทั้งนี้ การฉีดยาอาจรวมถึงการฉีดพลาสม่าเพื่อซ่อมแซมหมอนรองกระดูกที่ได้รับความเสียหาย
- การผ่าตัด แพทย์อาจแนะนำให้ผ่าตัดด้วยวิธีต่อไปนี้ ในกรณีที่รักษาด้วยวิธีอื่นไม่ได้ผล
- Discectomy การผ่าชนิดนี้เป็นการผ่าเอาหมอนรองกระดูกส่วนที่งอกออกมาออกไปเพื่อลดการกดทับบนเส้นประสาท
- Foraminotomy การผ่าขยายช่องทางออกเส้นประสาทที่กระดูกสันหลัง ด้วยการนำเนื้อเยื่อและกระดูกออกไปเพื่อลดความเสียหายของเส้นประสาทที่ถูกกดทับ
- Laminectomy การผ่าตัดเอาแผ่นกระดูกลามินาออกจากกระดูกสันหลังเพื่อลดแรงกดบนไขสันหลังหรือเส้นประสาท
- Spinal Fusion การผ่าตัดเพื่อเชื่อมข้อกระดูกเพื่อให้กระดูกสันหลังสามารถทำงานได้อย่างมั่นคง
เราจะป้องกันไม่ให้เป็นโรคหมอนรองกระดูกเสื่อมได้อย่างไร
- รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อทำให้ร่างกายแข็งแรงและยืดหยุ่น
- ระมัดระวังไม่ให้ร่างกายได้รับบาดเจ็บ
สรุป
โรคหมอนรองกระดูกเสื่อม (Degenerative Disc Disease) อาจเกิดขึ้นได้กับผู้สูงอายุเพราะหมอนรองกระดูกเสื่อมสภาพไปตามเวลา แต่ก็อาจเกิดกับผู้ที่ใช้ร่างกายไม่ถูกต้องหรือไม่ถูกหลักได้ด้วย ผู้ที่มีความเสี่ยงมาก ได้แก่ ผู้ที่เคยได้รับบาดเจ็บที่หลัง หรือผู้ที่ยกของหนักบ่อย ๆ
Ref: spineinfo| clevelandclinic | pobpad
ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์ | Appointment
-
ศ. นพ. วิชาญ ยิ่งศักดิ์มงคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. อาทิตย์ หงส์วานิช
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูก และ โรคกระดูกสันหลัง -
นพ. เอกปฏิภาณ เอี่ยมสกุลนนท์
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยศาสตร์ออโธปิดิกส์ -
นพ.ปัตย์ ปั้นเหน่งเพ็ชร
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา เวชศาสตร์การระงับปวด -
รองศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.พญ. พรพรรณ เฉลิมกิจพานิชย์
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา อนุสาขา เวชศาสตร์ความปวด -
นพ. มาร์วิน เทพโสพรรณ
แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด | ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีวิทยา -
รศ. พญ. สุปราณี นิรุตติศาสน์
ศูนย์กระดูกสันหลัง | แผนกห้องผ่าตัด
ความชำนาญพิเศษ
วิสัญญีแพทย์ และ ผู้เชี่ยวชาญการบำบัดความปวด -
นพ. ณัฐพัฒน์ ตั้งจิตเจริญ
ศูนย์กระดูกสันหลัง
ความชำนาญพิเศษ
ศัลยกรรมกระดูกและโรคกระดูกสันหลัง