fbpx

รู้จักอาการแพ้กัญชา

การแพ้กัญชา

Cannabis allergy (การแพ้กัญชา)

อาการและสาเหตุ

กัญชาจัดเป็นพืชดอกชนิดหนึ่ง ในตระกูล Cannabaceae สายพันธุ์ที่พบมากในประเทศไทยคือ Cannabis sativa ประกอบด้วยสารสำคัญคือ Tetrahydrocannabinol (THC) และ Cannabidiol (CBD) สำหรับ Hemp seed จะมี CBD เด่นกว่า

การแพ้เป็นปฏิกิริยาจากระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งแตกต่างจากผลข้างเคียงจากสารในกัญชา เช่น อาการปากแห้งคอแห้ง มึนเมา ใจสั่น เป็นต้น อาการแพ้อาจพบตั้งแต่ ผื่นแพ้ลมพิษตาบวมจากการสัมผัส, อาการคัดจมูกน้ำมูกหายใจลำบากจากการสูดดม หรือการแพ้ชนิดรุนแรงเฉียบพลัน Routes of exposure และ sensitization อาจเข้ามาจากการสูดดม, การสัมผัสผ่านทางผิวหนัง การรับประทานหรือการสัมผัสจากการประกอบอาชีพ

เริ่มมีการค้นพบผู้ป่วยแพ้กัญชามากขึ้นในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ถึงแม้ปัจจุบันจะยังไม่มีการรายงานถึงอุบัติการณ์ที่ชัดเจน แต่เชื่อว่าจะมีการพบผู้ป่วยมากขึ้นเนื่องจากความนิยมการใช้กัญชาที่เพิ่มขึ้นในช่วงปีที่ผ่านมา

ปัจจุบันมีการค้นพบถึงสารก่อภูมิแพ้ในกัญชา เช่น โปรตีนโมเลกุลที่มีชื่อว่า nonspecific lipid transfer protein (ns-LTP)(Can s 3) และอื่นๆ

การแพ้กัญชา

รูปที่ 1 สารก่อภูมิแพ้ในกัญชา

การแพ้กัญชา

รูปที่ 2 การแพ้ข้ามกลุ่มของสารก่อภูมิแพ้ในกัญชาโดย ns-LTP

เชื่อว่าส่วนหนึ่งสารก่อภูมิแพ้ Can s 3 นี้มาจากการแพ้ข้ามกลุ่มหรือ cross-reactivity หมายถึงผู้ป่วยมีการแพ้ผักและผลไม้ชนิดอื่นที่มีสารนี้ (ns-LTP)ได้แก่ peach, apple, banana, nuts, tomato และผลไม้รสเปรี้ยวเช่นส้มหรือ grapefruit นำมาก่อน (รูปที่ 2) แล้วมาแพ้สาร ns-LTP ในกัญชา ทำให้มีการตั้งชื่อกลุ่มอาการนี้ว่า “cannabis-fruit/vegetable syndrome”

อาการแพ้ข้ามกลุ่มจากผักและผลไม้คล้ายกับโรคที่พบในการแพ้ข้ามกลุ่มระหว่างพืชในกลุ่ม birch (โมเลกุล Bet V1) และผลไม้จำพวกกลุ่ม Rosaceae fruits (apple, pear, peach, plum, cherry, strawberry, และ raspberry) หรือที่เรียกว่า oral allergy syndrome (OAS) อย่างไรก็ตาม พบว่าการแพ้จาก ns-LTP จะมีอาการรุนแรงกว่า OAS เนื่องจากโมเลกุล ns-LTP นั้นทนต่อการย่อยสลายในทางเดินอาหาร (gastroduodenal proteolysis) และความร้อนได้มากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับ Bet v 1 นอกจากนั้น สาร Can s 3 ยังสามารถอธิบายถึงการแพ้ข้ามกลุ่มไปยังสารก่อภูมิแพ้จำพวกยางลาเท็กซ์และสารก่อภูมิแพ้ที่อยู่ในเบียร์และไวน์หรือบุหรี่ tobacco (Nicotinia tabaccum) อีกด้วย

มีการเก็บรวบรวมข้อมูลกลุ่มผู้ป่วยที่มาด้วยอาการแพ้กัญชาในรูปแบบต่างๆจาก เมืองมอนทรีออล ประเทศแคนาดา (รูปที่ 3) จะสังเกตได้ว่ากว่า ผู้ป่วย 12 จาก 15 คน มีโรคภูมิแพ้อื่นๆได้แก่ seasonal allergic rhinitis, asthma, eczema, หรือ food allergy ร่วมด้วย โดย 11 จาก 15 คน พบมีอาการตั้งแต่การกิน hemp seed ครั้งแรก และมากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยมีอาการแพ้รุนแรงหรือ anaphylaxis ที่เหลือมาด้วยอาการคัดจมูก,น้ำมูก, คันจมูกหรือ เคืองตาเป็นต้น โดย 1 คนมีอาการหอบหืดกำเริบ

การแพ้กัญชา

รูปที่ 3 ลักษณะอาการจากการรวบรวมข้อมูลกลุ่มผู้ป่วยที่มีการแพ้กัญชา

ตัวอย่างผู้ป่วยหนึ่งคน มีอาการตาและริมฝีปากบวม 1 ชั่วโมงทันทีหลังรับประทาน cereal snack ซึ่งทำมาจาก hemp seed โดยไม่มีอาการหลังการสูบกัญชามาก่อน

ตัวอย่างผู้ป่วยที่มีอาการแพ้กัญชา

รูปที่ 4 ตัวอย่างผู้ป่วยที่มีอาการแพ้

ในส่วนการทดสอบทางผิวหนัง มีการใช้ทั้ง traditional hemp seed สำหรับการทดสอบเฉพาะ และ cannabis ของผู้ป่วยเอง พบผลบวกที่แตกต่างกันตาราง ค่าเฉลี่ย wheal size สำหรับ hemp seed 8 mm และ cannabis 12 mm

ทั้งนี้การแพ้กัญชาพบว่าสามารถถูกกระตุ้นได้โดย cofactors เหมือนการแพ้ชนิดอื่นๆได้แก่การออกกำลังกายหรือการกินยาแก้ปวดลดอักเสบชนิด nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs)

การตรวจทางห้องปฎิบัติการ

การศึกษาที่ยืนยันถึงสารก่อภูมิแพ้จากกัญชายังมีค่อนข้างจำกัด มีการรายงานการทำการทดสอบจากกัญชาแบบต่างๆ รวมทั้งแบบสะกิดกัญชา raw materials แล้วนำมาสะกิดผิวหนัง หรือที่เรียกว่า Prick–prick skin test ซึ่งเป็นวิธีการทดสอบที่ใช้ในตรวจการแพ้ผักผลไม้ อย่างไรก็ตามการทดสอบแบบนี้มีข้อจำกัดจากความไม่แน่นอนของส่วนประกอบและการปนเปื้อน

ห้องปฏิบัติการบางประเทศมีการทดสอบด้วยการเจาะเลือดได้ เช่น specific IgE (sIgE) antibody ต่อ industrial hemp, Thermo Fisher Scientific (Uppsala, Sweden)

ยังมีรายงานบางการศึกษาถึงการตรวจที่จำเพาะมากขึ้นได้แก่ Basophil activation test (BAT) ซึ่งพบความจำเพาะและความไวประมาณ 60% และ 75% ตามลำดับ จากการใช้ cannabis extract, recombinant Can s 3 และ specific IgE (cytometric bead array) with recombinant Can s 3

การรักษา

การรักษาที่มีการยืนยันมากที่สุดในปัจจุบันยังเป็นลักษณะของการหลีกเลี่ยงเป็นสำคัญ สำหรับการรักษาอาการภูมิแพ้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและลักษณะอาการ โดยมักมีการให้ยาแก้แพ้ ในกลุ่ม antihistamines, intranasal corticosteroid sprays, และ ophthalmic antihistamine drops คนไข้ที่มีอาการแพ้รุนแรงควรมีการพกยา auto-injectable epinephrine ไว้ด้วย

มีรายงานถึงการรักษาแบบอื่นๆ เช่น การศึกษา Engler et al. รักษาผู้ป่วยแพ้กัญชารุนแรงจากการประกอบอาชีพ โดยใช้ Omalizumab พบได้ผลดี และการศึกษาของ Kumar et al. รายงานการทำภูมิคุ้มกันบำบัดในคนที่มีอาการภูมิแพ้จมูกและหอบหืดในช่วง Cannabis pollen season ได้

กล่าวโดยสรุปถึงแม้อุบัติการณ์ของการแพ้กัญชายังไม่พบเป็นที่แพร่หลายแต่มีแนวโน้มที่จะพบจำนวนผู้ป่วยได้มากขึ้นตามจำนวนของประชากรที่มีความนิยมการใช้กัญชาเพิ่มสูงขึ้น การเฝ้าระวังสังเกตอาการคนไข้เป็นสิ่งสำคัญ พึงระวังว่ามีรายงานการแพ้รุนแรงได้ โดยเฉพาะคนไข้ที่มีโรคภูมิแพ้หรือหอบหืดจากการแพ้ pollen อยู่เดิม การรักษาเป็นการรักษาตามอาการและความรุนแรงของการแพ้ การวินิจฉัยประกอบไปด้วยการทดสอบทางผิวหนังและหรือเจาะเลือด ทั้งนี้ยังต้องอาศัยข้อมูลการศึกษาเพิ่มเติมต่อไปในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

  1. Jackson et al. An emerging allergen: Cannabis sativa allergy in a climate of recent legalization. Allergy Asthma Clin Immunol (2020) 16:53
  2. Decuyper et al. Cannabis sativa allergy: looking through the fog. Allergy 2017; 72: 201–206.
  3. Alkhammash et al. Cannabis and hemp seed allergy. J Allergy Clin Immunol Pract. Sep-Oct 2019;7(7):2429-2430.e1.  
  4. Decuyper et al. Cannabis allergy: A diagnostic challenge. Allergy. 2018 Sep;73(9):1911-1914.
  5. https://www.aaaai.org/tools-for-the-public/conditions-library/allergies/marijuana-cannabis-allergy
พญ. อัญชลี เสนะวงษ์

บทความโดย

แพทย์หญิงอัญชลี เสนะวงษ์

ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้ โรงพยาบาลบีเอ็นเอช BNH Asthma and Allergy Centre (BAAC)

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายคุกกี้ และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

ยินยอมทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง
    เปิดใช้งานตลอด

    เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับเว็บไซต์ของเรา เนื่องจากคุกกี้เหล่านี้ทำให้เว็บเซิร์ฟเวอร์สามารถตอบสนองต่อการกระทำของท่านได้ อีกทั้งยังช่วยในการแสดงผลหน้าเว็บต่อท่าน และยังรวมถึงมอบประสบการณ์ที่สอดคล้องในระหว่างการท่องเว็บไซต์ คุกกี้เหล่านี้จะคงอยู่จนกว่าจะสิ้นสุดการเยี่ยมชมของท่านและจะถูกลบอัตโนมัติทันที
    รายชื่อคุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

    ช่วยให้เราสามารถตรวจสอบประสิทธิภาพการทำงานของเว็บไซต์ของเราด้วยจำนวนครั้งการเข้าดูหน้าเว็บและจำนวนผู้เข้าใช้งานเว็บไซต์ โดยบริการวิเคราะห์เว็บจะวิเคราะห์รูปแบบพฤติกรรมของผู้ใช้ ซึ่งเราจะใช้ข้อมูลดังกล่าวในการปรับปรุงประสบการณ์การใช้งานของผู้ใช้หรือค้นหาส่วนต่าง ๆ ของเว็บไซต์ที่ควรได้รับการปรับปรุง อย่างไรก็ตามข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถระบุถึงตัวบุคคลได้ (กล่าวคือ เป็นข้อมูลที่ไม่สามารถใช้เพื่อระบุตัวตนของท่านและไม่มีการเก็บรวบรวมหรือประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ และที่อยู่อีเมลของท่าน) และข้อมูลเหล่านี้ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางสถิติเท่านั้น
    รายชื่อคุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

  • คุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

    ช่วยให้เรารับรู้เมื่อท่านกลับมาเยี่ยมชมเว็บไซต์ของเรา ด้วยข้อมูลนี้เราจึงสามารถปรับแต่งเว็บไซต์ของเราให้เป็นไปตามความต้องการของท่านได้ เพื่ออำนวยความสะดวกในการเยี่ยมชมของท่านให้มีประสิทธิภาพและเฉพาะเจาะจงสำหรับท่านมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปแล้วข้อมูลที่รวบรวมโดยคุกกี้เหล่านี้จะไม่สามารถระบุตัวตนของท่านได้
    รายชื่อคุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

  • คุกกี้เพื่อการโฆษณา

    จะอยู่บนอุปกรณ์ของท่านเพื่อบันทึกหน้าเว็บไซต์หรือลิงค์ที่ท่านได้เยี่ยมชมหรือติดตาม ข้อมูลที่ได้จะถูกใช้เพื่อปรับแต่งเว็บไซต์ของเราและแคมเปญโฆษณาของเราเพื่อให้เหมาะกับความสนใจของท่าน
    คุกกี้เพื่อการโฆษณา

บันทึก