fbpx

การแพ้อาหาร (Food Allergy)

การแพ้อาหาร (Food allergy) คือ

การที่ผู้ป่วยมีอาการที่ผิดปกติที่เกิดขึ้นจาก ปฏิกิริยาทางภูมิคุ้มกัน หลังจากที่ร่างกายได้รับอาหารที่แพ้  ซึ่งปัจจุบันนี้นับว่าเป็นภาวะที่พบได้บ่อย และมีจำนวนผู้ป่วยเด็กแพ้อาหารและผู้ใหญ่ที่แพ้อาหารมากขึ้น โดยอาหารที่ทำให้มีอาการแพ้ได้ 

 

นอกจาก “สารก่อภูมิแพ้หลักในอาหาร 9 ชนิด”  ( 9 Major Food Allergens)  ได้แก่ 

  • นมวัว(Milk)
  • ถั่วเหลือง(Soybeans)
  • ไข่(Eggs)
  • แป้งสาลี(Wheat)
  • ถั่วลิสง(Peanut)
  • ถั่วเปลือกแข็ง(Treenut)
  • อาหารทะเล(Crustacean Shellfis)
  • ปลา(Fish) และงา(Sesame)   

 

ผู้ป่วยบางรายอาจแพ้อาหารอื่นได้ เช่น 

  • มะพร้าว(Coconut)
  • ข้าวโพด(Corn)
  • ยีสต์(Yeast)
  • กล้วย(Banana)
  • ข้าว(Rice)  เป็นต้น 

 

นอกจากนี้ผู้ป่วยบางรายอาจมีการแพ้อาหารหลายชนิดร่วมกันได้ (Multiple Food allergy)

อาการแสดงของการแพ้อาหาร

อาจมีได้หลายรูปแบบและเกิดขึ้นได้กับหลายระบบของร่างกาย โดยสามารถแบ่งตาม กลไกของการแพ้ ได้แก่

1. อาการแพ้อาหารแบบเฉียบพลัน (Immediate Type Reaction)

เป็นการแพ้ที่เกี่ยวข้องกับ IgE ที่จำเพาะแต่อาหารที่แพ้ (IgE mediated) โดยผู้ป่วยมักจะมีอาการแพ้เกิดขึ้นภายในเวลาไม่นาน (บางรายเกิดขึ้นทันทีที่รับประทานอาหาร หรือมีอาการภายใน 4 ชั่วโมงหลังรับประทาน)  อาการที่พบ ได้แก่ 

  • ผื่นลมพิษ(Urticaria)
  • ริมฝีปากหรือใบหน้าบวม(Angioedema)
  • คัดจมูกน้ำมูกไหล(Rhinitis)
  • หอบเหนื่อยหรือตรวจร่างกายมีเสียงวี้ด(Wheeze) หรือ แพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ซึ่งอาจก่อให้ เกิดอันตรายถึงชีวิตได้

2. การแพ้แบบเรื้อรังหรือแบบไม่เฉียบพลัน (Delayed Type Reaction, Non-Immediate Type Reaction)

เกิดจากกลไกอื่นๆของร่างกายที่ไม่สัมพันธ์กับ IgE (Non -IgE Mediated) กลุ่มนี้อาการจะเกิดขึ้นหลังรับประทานอาหารเป็นเวลาหลายชั่วโมงหรือเป็นวัน ผู้ป่วยอาจมาด้วยอาการท้องเสียเรื้อรัง (FPIES), ถ่ายเป็นมูกเลือด(Allergic Proctocolitis),  ไอเรื้อรัง, อะดีนอยด์โต (Adenoid Hypertrophy) ,เลี้ยงไม่โตได้

3. การแพ้แบบผสมระหว่างกลไกทาง IgE และไม่ใช่ IgE (Mixed type)

โดยผู้ป่วยอาจจะมีอาการเกิดขึ้นภายในเวลาเป็นนาที เป็นชั่วโมงหรืออาจเป็น วันหลังรับประทานอาหารที่แพ้ อาการที่พบได้แก่ 

  • ผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic dermatitis)
  • อาการกรดไหลย้อนจากหลอดอาหารอักเสบ (Eosinophilic Esophagitis)
  • ถ่ายเหลวเป็นต้น

การวินิจฉัยการแพ้อาหาร

แพทย์เฉพาะทางจะทำการซักประวัติอย่างละเอียดร่วมกับการตรวจร่างกาย ในผู้ป่วยบางรายแพทย์อาจแนะนำให้ทำการตรวจทางห้องปฏิบัติการร่วมด้วย ได้แก่ การทดสอบผิวหนังด้วยวิธีสะกิดผิวหนัง(skin prick test) หรือการตรวจเลือดหาSpecific IgE ต่ออาหารชนิดที่สงสัยว่าแพ้ โดยการทดสอบเหล่านี้มักได้ผลดีในกรณีที่มีอาการแพ้แบบเฉียบพลัน หรือแบบผสม

ส่วนการแพ้แบบเรื้อรังการตรวจอาจให้ผลเป็นลบได้ดังนั้นการจดบันทึกไดอารี่อาหารเพื่อดูความสัมพันธ์ของอาการและอาหารที่รับประทานจะมีความสำคัญมากเพื่อช่วยหากสาเหตุ  ส่วนการตรวจเลือดเพื่อหา IgG นั้นทางสมาคมโรคภูมิแพ้ไม่แนะนำให้ทำการตรวจเนื่องจากผลเลือดที่ออกมามักไม่สัมพันธ์กับการแพ้อาหารของผู้ป่วย และให้ผลบวกลวงสูง (False positive)

ในบางกรณีที่การทดสอบภูมิแพ้ผิวหนังให้ผลลบอาจต้องทำการวินิจฉัยโดยให้งดอาหารนั้น และทดลองรับประทานอาหารที่สงสัยว่าแพ้ (Food Challenge) เพื่อสังเกตอาการ ซึ่งควรอยู่ในความดูแลของแพทย์เฉพาะทาง เนื่องจากมีความเสี่ยงที่จะเกิดการแพ้รุนแรงได้

การรักษา

เมื่อสงสัยว่าแพ้อาหารชนิดใดควรเข้ารับการปรึกษาคำแนะนำกับแพทย์เฉพาะทางเพื่อประเมินอาการและร่วมวางแผนการรักษา ว่าควรหลีกเลี่ยงอาหารชนิดใด, และอาหารใดที่สามารถทานได้  และในผู้ป่วยที่แพ้เฉียบพลันบางรายหากแพทย์ทำการติดตามอาการอย่างต่อเนื่องแล้วพบว่าไม่ดีขึ้น แพทย์อาจแนะนำให้ทำการรักษาด้วยOral Immunotherapy ซึ่งแพทย์เฉพาะทางจะวางแผนการรักษาที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วยแต่ละราย

การหลีกเลี่ยงหรืองดอาหารหลายประเภทโดยไม่มีข้อบ่งชี้ อาจก่อให้เกิดผลเสียแก่ผู้ป่วย เช่น อัตราการเจริญเติบโตช้า, ขาดสารอาหาร และอาจมีผลทำให้โอกาสหายจากการแพ้อาหารลดลงได้

บทความโดย

พญ. ธัชขวัญ อินทปันตี

ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้ โรงพยาบาลบีเอ็นเอช BNH Asthma and Allergy Centre (BAAC)

ติดต่อสอบถาม หรือทำนัดหมายกับเจ้าหน้าที่ผ่าน LINE @MBRACE

ทำนัดหมายแพทย์ออนไลน์​ | Appointment

พญ. ธัชขวัญ อินทปันตี

ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้

ความชำนาญพิเศษ

กุมารเวชศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน

ภาษา

ไทย, อังกฤษ

ทำนัดหมาย


– กุมารเวชศาสตร์
– กุมารเวชศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน


– แพทยศาสตรบัณฑิต คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
– วุฒิบัตรสาขากุมารเวชศาสตร์
– วุฒิบัตรอนุสาขากุมารเวชศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน


– แพทยศาสตรบัณฑิต คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
– วุฒิบัตรสาขากุมารเวชศาสตร์
– วุฒิบัตรอนุสาขากุมารเวชศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน

ตารางออกตรวจแพทย์
วันเวลาแผนก
จันทร์08:00 – 18:00ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้
อังคาร08:00 – 18:00ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้
พุธ08:00 – 14:00ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้
พฤหัสบดี13:00 – 18:00ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้
อาทิตย์08:00 – 17:00ศูนย์รักษาโรคหอบหืดและภูมิแพ้

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายคุกกี้ และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

ยินยอมทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง
    เปิดใช้งานตลอด

    เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับเว็บไซต์ของเรา เนื่องจากคุกกี้เหล่านี้ทำให้เว็บเซิร์ฟเวอร์สามารถตอบสนองต่อการกระทำของท่านได้ อีกทั้งยังช่วยในการแสดงผลหน้าเว็บต่อท่าน และยังรวมถึงมอบประสบการณ์ที่สอดคล้องในระหว่างการท่องเว็บไซต์ คุกกี้เหล่านี้จะคงอยู่จนกว่าจะสิ้นสุดการเยี่ยมชมของท่านและจะถูกลบอัตโนมัติทันที
    รายชื่อคุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

    ช่วยให้เราสามารถตรวจสอบประสิทธิภาพการทำงานของเว็บไซต์ของเราด้วยจำนวนครั้งการเข้าดูหน้าเว็บและจำนวนผู้เข้าใช้งานเว็บไซต์ โดยบริการวิเคราะห์เว็บจะวิเคราะห์รูปแบบพฤติกรรมของผู้ใช้ ซึ่งเราจะใช้ข้อมูลดังกล่าวในการปรับปรุงประสบการณ์การใช้งานของผู้ใช้หรือค้นหาส่วนต่าง ๆ ของเว็บไซต์ที่ควรได้รับการปรับปรุง อย่างไรก็ตามข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถระบุถึงตัวบุคคลได้ (กล่าวคือ เป็นข้อมูลที่ไม่สามารถใช้เพื่อระบุตัวตนของท่านและไม่มีการเก็บรวบรวมหรือประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ และที่อยู่อีเมลของท่าน) และข้อมูลเหล่านี้ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางสถิติเท่านั้น
    รายชื่อคุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

  • คุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

    ช่วยให้เรารับรู้เมื่อท่านกลับมาเยี่ยมชมเว็บไซต์ของเรา ด้วยข้อมูลนี้เราจึงสามารถปรับแต่งเว็บไซต์ของเราให้เป็นไปตามความต้องการของท่านได้ เพื่ออำนวยความสะดวกในการเยี่ยมชมของท่านให้มีประสิทธิภาพและเฉพาะเจาะจงสำหรับท่านมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปแล้วข้อมูลที่รวบรวมโดยคุกกี้เหล่านี้จะไม่สามารถระบุตัวตนของท่านได้
    รายชื่อคุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

  • คุกกี้เพื่อการโฆษณา

    จะอยู่บนอุปกรณ์ของท่านเพื่อบันทึกหน้าเว็บไซต์หรือลิงค์ที่ท่านได้เยี่ยมชมหรือติดตาม ข้อมูลที่ได้จะถูกใช้เพื่อปรับแต่งเว็บไซต์ของเราและแคมเปญโฆษณาของเราเพื่อให้เหมาะกับความสนใจของท่าน
    คุกกี้เพื่อการโฆษณา

บันทึก