เจ็บจี๊ดเพราะซีสต์ในรังไข่

สาวๆรู้ตัวกันหรือเปล่าว่า โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าช็อกโกแลตซีสต์ที่รังไข่นั้นพบได้บ่อยมาก โดยเฉพาะกับคุณผู้หญิงในวัยที่พร้อมจะมีครอบครัว นอกจากพบบ่อยแล้วยังไม่สามารถวินิจฉัยได้ด้วยการตรวจร่างกายตามปกติด้วย หากปล่อยทิ้งไว้ อาจทำให้ความฝันที่จะมีลูกน้อยพังทลายเลยทีเดียว

ลักษณะของช็อกโกแลตซีสต์

เป็นของเหลวสีน้ำตาลเข้มคล้ายช็อกโกแลต เกิดจากเม็ดเลือดแดงของเยื่อบุโพรงมดลูกที่หลุดลอก ค่อยๆสะสมเป็นชั้น ซึ่งเกิดขึ้นทุกรอบของประจำเดือน ตำแหน่งที่พบได้บ่อยจะเป็นบริเวณผิวรังไข่ และภายในเนื้อรังไข่ ในคนไข้บางรายไม่แสดงอาการ หากมีอาการแสดงก็จะมีอาการปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติและปวดยาวนานกว่าเดิม หรือมีอาการถ่ายอุจจาระแล้วปวดขณะที่มีประจำเดือน หรือมีบุตรยาก เพราะโรคนี้ทำให้เกิดพังผืดในอุ้งเชิงกราน และอาจจะทำให้เกิดถุงน้ำที่รังไข่ เนื้อเยื่อรังไข่ที่ปกติจะถูกทำลาย ทำให้สภาพในอุ้งเชิงกรานไม่เหมาะสมต่อการที่ไข่และเชื้ออสุจิจะปฏิสนธิกัน จึงทำให้เกิดภาวะมีบุตรยากขึ้น

จะรู้ได้อย่างไรว่าเรามีซีสต์หรือเปล่า

คือต้องไปพบแพทย์เพื่อตรวจภายใน แพทย์อาจให้ตรวจอัลตราซาวน์ดทางช่องคลอดเพราะจะได้ผลที่แม่นยำมากกว่า หรืออีกวิธีหนึ่งที่แม่นยำที่สุดก็คือการส่องกล้องเพราะสามารถเห็นอวัยวะพื้นผิวของอุ้งเชิงกรานได้อย่างชันเจนว่ามีซีสต์ไปอยู่ตำแหน่งใด มีพังผืดเกิดขึ้นหรือไม่ และมีถุงน้ำที่รังไข่หรือไม่ รวมถึงการตัดเนื้อเยื่อบริเวณที่สงสัยไปตรวจได้

วิธีการรักษา

ไม่มีการรักษาที่เป็นแบบแผนหรือสูตรตายตัว ขึ้นกับปัจจัยต่างๆ เช่น อายุ อาการ ความต้องการมีบุตร และความรุนแรงของพยาธิสภาพที่ตรวจพบ เป็นต้น

การรักษาก็จะมีทั้งการผ่าตัด, และไม่ผ่าตัดแต่ให้ยาและเฝ้าดูอาการเป็นระยะๆ หรือทั้ง 2 อย่างควบคู่กันคือ ผ่าตัดหลังจากที่ได้ให้ยาฮอร์โมนชนิดฉีด หรือรับประทานแล้วเป็นระยะเวลาหนึ่ง (ประมาณ 3-4 เดือน) เพื่อรักษาอาการและควบคุมให้หยุดการเจริญเติบโตก่อนทำการผ่าตัด ซึ่งจะทำให้การผ่าตัดได้ผลดีขึ้น

ภายหลังการรักษาแล้ว ก็ควรมาพบแพทย์เพื่อติดตามการดำเนินของโรคเป็นระยะๆ ต่อไปด้วยค่ะ

พญ.กุลธิดา ฤทธิรังศรีโรจน์
สูตินรีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญมะเร็งวิทยานรีเวช
ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลบีเอ็นเอช