การดูแลตนเองเมื่อเต้านมคัดตึง

….มารดาหลังคลอดประมาณวันที่ 3 หรือ 4 เมื่อเริ่มมีน้ำนม มารดาจะรู้สึกว่าเต้าน้ำคัด แข็งและเจ็บ บางครั้งเต้านมจะร้อน การคัดตึงนี้เป็นเพราะว่ามีการคั่งของเลือดและน้ำเหลืองซึ่งมาเลี้ยงที่เต้านมเพิ่มมากขึ้น ทารกจะดูดนมได้ยาก เพราะเต้านมคัดตึง มารดาจะเจ็บปวดิตของผู้หญิงอีกด้วย

เต้านมคัด

วิธีช่วยเหลือก็คือ

  • การให้ลูกดูดนมบ่อยๆหรือบีบนมออกด้วยมือหรือใช้เครื่อง
  • ในบางครั้งถ้าปวดมากให้ทานยาพาราเซตามอลแก้ปวดได้
  •  การประคบเต้านมด้วยน้ำเย็นสลับน้ำอุ่น  แล้วนวดเต้านม

 

วิธีทำ

  • ล้างมือให้สะอาดเช็ดให้แห้งและใช้มือทั้งสองข้างวางซ้อนกัน  และวางมือลงบนด้านบนของเต้านม  กดมือทั้งสองข้างเข้าหาหน้าอก  แล้วเลื่อนมือลงมาตามด้านข้างของเต้านม  ใช้แรงกดสม่ำเสมอ
  • เมื่อลูบถึงฐานของเต้านม  ให้หมุนฝ่ามือ  โดยให้ด้านนิ้วชี้หันเข้าใต้ฐานนม  จะเห็นได้ว่าหัวแม่มืออยู่ด้านบนและนิ้วอื่นๆอยู่บริเวณฐานของเต้านม
  •  ใช้ฝ่ามือทั้งสองข้างนวดบริเวณรอบๆเต้านม  โดยนิ้วมือทั้งหมดไม่สัมผัสหัวนมและบริเวณสีคล้ำๆรอบหัวนมเลย  จณะที่นวดให้ช้อนเต้านมขึ้น
  • เมื่อนวดเต้านมแล้วให้ทดสอบการตั้งชันของหัวนมโดยวางนิ้วหัวแม่มือและนิ้ว ชี้ลงบนขอบนอกบริเวณหัวนมกดนิ้วมือลงบนหน้าอก  บีบนิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้เข้าหาหัวนม  หัวนมจะตั้งชันดีขึ้น  ต่อไปประคองด้วยฝ่ามือข้างหนึ่ง  ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้ของมืออีกข้างหนึ่งจับที่หัวนม  แล้วคลึงหัวนมกลับไปมาตามแนวยาวของนิ้วชี้  ในขณะเดียวกันที่คลึงหัวนมให้ดึงหัวนมออกจากตัวเบาๆ  ทำเช่นนี้ทุกครั้งหังนวดเต้านมทุกวัน  โดยเฉพาะผู้ที่มีหัวนมหลบเข้าไปข้างในหรือหัวนมเล็ก  การคลึงหัวนมจะช่วยให้หัวนมยื่นออกมาได้มาก  และบีบเอาน้ำนมออกเล็กน้อย

.

แนวทางการบีบน้ำนมออกจากเต้า

  • ล้างมือให้สะอาด
  • เตรียมขวดนมที่สะอาดผ่านการนึ่งทำความสะอาดมาแล้ว
  • มารดานั่งในท่าที่เหมาะสมและสบาย  ไม่ก้มหลัง  เพราะจะปวดหลัง
  • ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบเต้านมประมาณ 3 – 5 นาที  ก่อนบีบ
  • วางหัวแม่มือไว้ที่ลานหัวนม  และนิ้วมืออีก 4 นิ้ว  วางใต้เต้านม
  • กดนิ้วเข้าหากระดูกทรวงอก  แล้วบีบนิ้วหัวแม่มือและนิ้วทั้งสี่เข้าหากัน  โดยเคลื่อนนิ้วหัวแม่มือมาทางด้านหน้าเล็กน้อย  แต่ไม่เลยขอบลานหัวนม
  • บีบเป้นจังหวะและย้ายตำแหน่งที่วางนิ้วมือรอบๆหัวนมเพื่อบีบน้ำนมออกให้หมดทุกแห่ง  และใช้ขวดที่สะอาดรองรับน้ำนมที่บีบออก
  • เปลี่ยนการบีบที่อีกเต้าทุก 5 นาที  หรือเมื่อน้ำนมไหลช้า
  • เมื่อบีบเต้านมเสร็จ  ให้หยดน้ำนมลงบนหัวนม 2 – 3 หยด  แล้วปล่อยให้แห้งเพื่อป้องกันหัวนมแตก

.

คำแนะนำในการเก็บน้ำนมแม่

  • ปริมาณน้ำนมที่เก็บในภาชนะเท่ากับปริมาณน้ำนมที่ทารกต้องการในแต่ละมื้อและปิดให้มิดชิด
  • เขียนวันที่ – เวลา – ปริมาณน้ำนม  ไว้ที่ข้างขวด
  • เก็บไว้ในตู้เย็นส่วนที่เย็นที่สุดทันที  อย่าวางไว้ที่ประตูตู้เย็น
  • ใช้น้ำนมที่เก่าที่สุดก่อน  โดยนำมาแช่ในน้ำอุ่นค่อนข้างร้อน  เพื่อให้คลายความเย็นก่อนให้ทารกกิน

.

การป้องกันเต้านมคัด

  • ให้ทารกดูดนมอย่างถูกวิธี  และตามที่ทารกต้องการอย่างสม่ำเสมอ ก่อนหรือระหว่างมีปนะจำเดือนโดยเฉพาะใน  1-2  วันแตกจะสามารถบรรเทาอาการลงได้
  • ให้ดูดจนหมดเต้าก่อนที่จะย้ายไปดูดอีกเต้า
  • หลีกเลี่ยงการให้นมขวด  น้ำ  และการงดมื้อนม

.

นัดหมายแพทย์และสอบถาม:

สอบถามรายละเอียดหรือ ศูนย์สุขภาพสตรี (สูตินรีเวชกรรม) โรงพยาบาลบีเอ็นเอช
โทร. 0-2686-2700     E-mail : info@www.bnhhospital.com